Hukuk ├ťzerine (FERASET Dergisi)

...


./soylesiler/180
background image

1

HUKUK ├ťZER─░NE

FERASET DERG─░S─░'NE S├ľYLE┼×─░(

')

1- 'M├╝sl├╝man hukuk├žu bilinci' derken ne anlamal─▒y─▒z ve bug├╝n, bu bilincin olu┼čturulma-

s─▒ndan bahsediyorsak bu durum asl─▒nda bize, bu bilinci ortadan kald─▒rmaya y├Ânelik baz─▒

vakalar─▒n ya┼čand─▒─č─▒n─▒ g├Âstermekte midir'

Esasen bulundu─čumuz co─črafyada, bu topraklarda M├╝sl├╝manl─▒k ve hukuk├žuluk birbirine yabanc─▒

de─čil, aksine birbirini tamamlayan s─▒fat ve hallerdir. Ancak gerek M├╝sl├╝manl─▒k gerekse hukuk├žuluk

anlamlar─▒ndan kopar─▒lm─▒┼č birer u─čra┼č haline getirilmi┼čse bu iki ├Ânemli kavram ve olguyu yeniden

tan─▒mlamak gerekir. M├╝sl├╝man olma keyfiyetini, farkl─▒ ideolojik ├žer├ževelerde tart─▒┼čma konusu

yapmamak i├žin hukuk├žuluk kavram ve olgusu ├╝zerinde durup, hukuk├žulu─ču sabitelerimiz ─▒┼č─▒─č─▒nda

yediden tan─▒mlayabiliriz.

Pozitif hukukun bir resepsiyon ┼čeklinde toplumumuza dayat─▒lmas─▒ndan bu yana, toplum sabitele-

rinden de uzakla┼č─▒lm─▒┼č oldu. Hukuk├žular─▒m─▒z da bundan pay─▒n─▒ ald─▒. Bug├╝n toplumun sabitelerine

sahip hukuk├žular─▒m─▒z─▒n ├žok az─▒ M├╝sl├╝man Hukuk├žu bilincine sahip g├Âr├╝n├╝yor. Bunun, ─░slam

hukukunun arabuluculuk, ombudsmanl─▒k (muhtesiplik), arabuluculuk ve tahkim yarg─▒lamas─▒ gibi

kurumlar─▒n─▒n Bat─▒'dan al─▒narak y├╝r├╝rl├╝kteki hukukumuza raptedildi─činden de anlamaktay─▒z. M├╝s-

l├╝man hukuk├žu bilincine sahip olunsayd─▒, ├žok daha ├Ânceleri bu kurumlar orijinal haliyle hukuk

sistemimiz i├žinde yer alm─▒┼č olacakt─▒

2- Bir tespitiniz var; 'g├╝n├╝m├╝z M├╝sl├╝man hukuk├žu bilinci e─čer Tanzimat d├Ânemini

(Cumhuriyet ├Âncesi d├Ânemi) bilemezse b├Âyle bir bilinci ne olu┼čturabilir, ne muhafaza

edebilir.' Bu d├Ânemin bir M├╝sl├╝man hukuk├žu i├žin, bilin├ž olu┼čturmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemi

nedir'

Tarihin en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri tekerr├╝r etmesidir. Tekerr├╝re esas olan da tarih bilincidir.

Bug├╝n ya┼čad─▒klar─▒m─▒z─▒n bir├žo─ču yak─▒n tarihte ya┼čad─▒klar─▒m─▒za ├žok benzerdir. D├╝n tam anlam─▒yla

kurulmu┼č say─▒lmayan siyasi ve hukuk sistemi, yak─▒n tarihin sanc─▒lar─▒n─▒ beraberinde ta┼č─▒yor. Tabii ki

bu sanc─▒lar her d├Ânemde sistemin yeniden yap─▒lanmas─▒ ihtiyac─▒n─▒ do─čuruyor. Bug├╝n ya┼čad─▒─č─▒m─▒z

17 Aral─▒k Operasyon s├╝recinin bir benzeri 28 ┼×ubat'ta ya┼čand─▒. 28 ┼×ubat'─▒n benzerleri de Tanzi-

mat'tan bu yana ya┼čan─▒yor. Bak─▒n─▒z AB Uyum Yasalar─▒na ve g├╝n├╝m├╝zdeki Demokratikle┼čme Pa-

ketlerine; her biri Tanzimat d├Ânemi yap─▒lanmalar─▒, devleti yeniden tahkim s├╝re├žleri de─čil mi'

├ľte yandan d├╝┼č├╝nsel ve k├╝lt├╝rel olarak da sosyal doku defaten yeniden in┼ča s├╝re├žleri ya┼čamad─▒

m─▒' ┼×imdilerde yine yeni bir siyasal-sosyal ve hukuk sistemi in┼čas─▒ndan bahsediliyor. Tarih tekerr├╝r

ediyor. ─░┼čte M├╝sl├╝man Hukuk├žu bilinci bir yandan ideolojik olarak aidiyetini bilmesi gerekti─či

kadar, yeniden in┼ča s├╝re├žlerinde hangi rolleri alaca─č─▒n─▒ da bilmektir.

'

R├Âportaj, Uluda─č ├ťniversitesi Hukuk Fak├╝ltesi ├Â─črencilerinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ Feraset Dergisi'nin ─░lk Say─▒s─▒ (Ni-

san)nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

background image

2

3- Hukuku nas─▒l tan─▒ml─▒yorsunuz'

Hukuk kavram olarak hakk'─▒n ├žo─čuludur. Hakk, l├╝gat itibariyle as─▒l olan, sabit olan, do─čru olan,

adalet, herkesin me┼čru iktidar─▒, bir ┼čey ├╝zerinde malikiyet, emek, pay ve din gibi anlamlara sahiptir

ve b├╝t├╝n bu anlamlar insanla ili┼čkilidir. Hakk─▒n k─▒sa ve ├Âz tarifi, ki┼činin kendi hukukuna

malikiyettir

Pozitif hukuk sisteminde hak, 'Bireye (ki┼čiye) ├ž─▒karlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak amac─▒yla hukuk d├╝zeninin tan─▒-

d─▒─č─▒ irade g├╝c├╝ ya da hukuksal g├╝├ž' olarak da tan─▒mlanmaktad─▒r.

Hakk─▒n yukar─▒da verdi─čimiz anlamlar─▒ kesinlik, do─čruluk ve genellik i├žerir. Haklar─▒n ve y├╝k├╝ml├╝-

l├╝klerin, verili┼č gayesine uygun olup olmamas─▒n─▒n de─čerlendirilmesi yap─▒lmaks─▒z─▒n, belli bir sistem

i├žinde insanlara sunulmas─▒ ve yapt─▒r─▒mlarla korunmaya al─▒nmas─▒, bir hukuk sistemini ortaya koy-

maktad─▒r ki buna bazen hukuk, bazen de hukuk sistemi denilir.

Hukuku y├╝r├╝rl├╝kteki hukuk anlam─▒nda basit├že, 'toplumun t├╝m├╝n├╝ ilgilendiren kurallar b├╝-

t├╝n├╝' olarak tan─▒mlamak da m├╝mk├╝nd├╝r.

Hukukun kayna─č─▒, insan─▒n do─ču┼čtan getirdi─či temel hak ve ├Âzg├╝rl├╝kler ile y├╝k├╝ml├╝l├╝klerdir.

'Ben' ve '├Âteki'ni tan─▒mlarken ortaya ├ž─▒kan haklar, bir bak─▒ma y├╝k├╝ml├╝l├╝kler, ayn─▒ zamanda top-

lumlar─▒n kendi i├žindeki tutarl─▒l─▒klar─▒n─▒ ve ili┼čkilerini de d├╝zenler. Hukuk kurallar─▒n─▒n hayat bulmas─▒,

bu kurallar─▒n, uygulanaca─č─▒ toplumun de─čerlerini yans─▒tmas─▒, bu de─čerlerin toplum ve y├Âneticilerce

benimsenmesine ba─čl─▒d─▒r. Bu da, bu y├Ânde olu┼čturulacak hukuka uygun kanuni d├╝zenlemeler ya-

p─▒lmas─▒ ile m├╝mk├╝nd├╝r.

O halde, herkesin ula┼čabilece─či, f─▒trata ve evrensel de─čerlere ayk─▒r─▒ olmayan ve etkili bir bi├žimde

herkese e┼čit uygulanabilen bir hukuk d├╝zeni, bu d├╝zenin gerektirdi─či t├╝m bu ko┼čullar─▒ ├Âng├Ârebilen

bir toplum i├žinde ger├žekle┼čtirilebilir. B├Âyle bir topluma 'hukuk toplumu' ad─▒ verilebilir. Hukuk

toplumunda hukuk, 'karma┼č─▒ks─▒z', 'uyulabilen' ve 'etkili'dir.

4- Sizce 'hukuk├žu olmak' ne demektir' Noter, avukat, savc─▒ olmak; hukuk├žu olmak m─▒-

d─▒r'

Hukuk├žuluk, hukuku ├╝retmeye, yayg─▒nla┼čt─▒rmaya, hukukun h├ókimiyetini sa─člamaya y├Ânelik faaliyet

icra edenlere atfedilen bir adland─▒rmad─▒r. Hukuk├žular─▒n bu fonksiyonlar─▒n─▒ i┼čletebilmeleri i├žin ba-

─č─▒ms─▒zl─▒klar─▒ndan bahsedilmi┼č ve hukuk d├╝zenlerinde m├╝mk├╝n oldu─čunca bu ba─č─▒ms─▒zl─▒k sa─član-

maya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Hukuk├žu s─▒fat─▒ bir formasyonu da i├žermektedir. Hukuk formasyonu, 'hak ve hukuk kavramlar─▒n─▒n

gerek teoride, gerekse pratikte ├ža─čr─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ anlamlar─▒n─▒ kavrayabilen, gerekti─činde de─čil, istikbale y├Ânelik olarak

hak ve hukuk alan─▒nda yarat─▒c─▒ ve d├╝zenleyici bilgi ve sonu├žlar─▒ ortaya koymaya yatk─▒n beceri'dir.

Hukuk formasyonu bir Allah vergisi de─čildir. Kazan─▒labilir ve geli┼čtirilebilir bir ├žabad─▒r. ─░ki

alt dayana─č─▒ vard─▒r: Bilgi ve cehd. Bilgi kazan─▒l─▒r, cehd, yani gayret veya y├Ânelme ise irade

edilir, istenir. Her ikisi bir araya geldi─činde, ki┼či hukuk formasyonunu kazan─▒r.

background image

3

Hukuk formasyonu, ├Âncelikle hukuk├žulara gereklidir. Ancak siyaseti sadece politik arenada

aramayacak isek, herkesin kendisine laz─▒m olacak kadar hukuk formasyonuna sahip olmas─▒

gerekir. Bu ├Âng├Âr├╝m├╝z ayn─▒ zamanda hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒na y├Ânelik bir ├žabay─▒ da

i┼čaretlemektedir.

Yukar─▒daki beyanlar─▒m─▒zdan da anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere noter, hakim, savc─▒, avukat olmak, hukuk├žu ol-

mak i├žin yeterli de─čildir. Gerekli hukuk formasyonuna ula┼čamam─▒┼č, hukuk ├╝retim merkezlerinde

├žabas─▒ olmayanlar─▒n hukuk teknisyeni olmalar─▒ m├╝mk├╝nd├╝r, fakat hukuk├žu olabilmeleri hukukun

yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ y├Ân├╝ndeki ├žabalar─▒yla ifade edilebilir. Aksi hal bir teknisyenlik veya icramatiklik

anlam─▒na haldir.

5- T├╝rkiye'de insanlar hukukla ne kadar ilgileniyor'

T├╝rkiye'de insanlar─▒n en az ilgilendi─či alan hukuktur. Hatta hukuk├žular─▒n (teknisyenlik-icramatiklik

anlam─▒nda) bile en az ilgilendi─či alan hukuktur.

Hukuk, bir├žok u─čra┼č─▒ alan─▒ gibi genellikle ekmek kap─▒s─▒ olarak de─čerlendirilmekte, bazen politika

yapman─▒n, bazen ticari hayatta kartvizit olarak kullanman─▒n, bazen de sosyalle┼čmenin gere─či gibi

sivil toplumculuk yapman─▒n vesilesi olarak kullan─▒labilmektedir.

├ľte yandan T├╝rkiye'de hukuktan ve hukuk sisteminden, hukukun uygulan─▒┼č─▒ndan rahats─▒z olma-

yan, ┼čik├óyet etmeyen yok gibidir. S─▒zlanmak sanki ├Âne ├ž─▒kan yeg├óne g├Âr├╝nt├╝ olmu┼čtur. ─░┼č adamla-

r─▒m─▒z hukuktan ┼čik├óyet eder, fakat kendi aralar─▒nda meydana gelen uyu┼čmazl─▒klar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝nde

├Âzel hukuk ili┼čkilerini geli┼čtirmezler, kendilerini birbirlerine has─▒m yapacak genel mahkeme yolla-

r─▒n─▒ ararlar da, sulh ve karde┼čli─čin devam─▒n─▒ sa─člayacak TAHK─░M yolunu ak─▒llar─▒na getirmezler.

Siyasilerimiz, hukukla ancak ba┼člar─▒ derde girdiklerinde ilgilenirler de, koca koca partiler bir HU-

KUK B├ťROSU olu┼čturmazlar. Hukukla, kanunla ilgilenmeyi ikincil me┼čgale sayarlar da, parla-

mentoya gittiklerinde kanun yapmaya ├žal─▒┼č─▒rlar, daha do─črusu -hat─▒ra veya ikbale binaen- haz─▒rlat─▒-

lan kanunlara parmak kald─▒r─▒rlar.

Hukuk├žular─▒m─▒z─▒n bir k─▒sm─▒ imk├óns─▒zl─▒klar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ hukuku ekmek kap─▒s─▒ olarak g├Âr├╝rler. Bir

k─▒sm─▒ da i├žinde bulunduklar─▒ rahat ortamdan veya i┼č yo─čunlu─čundan dolay─▒ i├žinden yeti┼čip geldi─či

ve kendisinden beklentileri olan insanlara hukuk ad─▒na bir k├╝├ž├╝k mevzuat olsun ula┼čt─▒rmazlar.

Akademisyen hukuk├žular─▒m─▒z 40'45 ya┼člar─▒na kadar ├╝niversitelerde kadrolar─▒n─▒ sa─člamla┼čt─▒rmaya,

sonra da ekonomik kayg─▒lar gere─či siyasilere veya i┼č adamlar─▒na m├╝┼čavir olmaya mecburdurlar.

Genel rahats─▒zl─▒─č─▒m─▒z olan ├Ârg├╝tlenmeme ve sahip ├ž─▒kmama, onlar─▒ bu yola adeta mecbur eder.

6- Sizce bizim ku┼ča─č─▒m─▒z─▒n M├╝sl├╝man hukuk├žu bilincini ne t├╝r tehlikeler bekliyor'

M├╝sl├╝man Hukuk├žu bilincini bekleyen tehlikelerden birincisi misyon belirsizli─či ve vizyon eksikli-

─čidir. Misyon s├╝rekli bir amac─▒ ifade etmek i├žin kullan─▒lan bir terimdir. S├╝rekli ama├ž, ki┼činin veya

organizasyonun neyi, ne i├žin, kim i├žin ve nas─▒l yapt─▒─č─▒n─▒ ve yapmas─▒ gerekti─čini ifade eder. Misyon

ayn─▒ zamanda ki┼čilerin f─▒trat─▒d─▒r, varolu┼č nedenidir.

background image

4

Vizyon ise, bireysel ve toplumsal anlama sahiptir. G├Âsterim, uzak g├Âr├╝┼čl├╝l├╝k, hatta basiret anla-

m─▒na da kullan─▒l─▒r. ─░yi belirlenmi┼č bir vizyon, iki temel bile┼čenden olu┼čur: Birincisi, bireyin ve ├Ârg├╝-

t├╝n vazge├žilmez niteliklerini ortaya koyan ├žekirdek ideoloji; ikincisi ise, ba┼čarmay─▒ ve yaratmay─▒

d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ arzular─▒d─▒r.

Bireylerde, ├Âzellikle de hukuk├žularda misyon ' vizyon belirlemeleri ├žok ├Ânemlidir. Misyon olarak

belirlenen de─čerler her hal ve ┼čartta korunmas─▒ gereken, vazge├žilmez de─čerlerdir. Mutlu bir gele-

cek tasavvuru, ama├ž olarak belirlenen hedeflere (misyona) ve bu hedefe nas─▒l ula┼č─▒laca─č─▒na dair

donan─▒ma (vizyona) ba─čl─▒d─▒r. Dolay─▒s─▒yla misyon ve vizyonun net olarak tan─▒mlanmas─▒ ve ┼čekil-

lenmesi gerekir. Bir ba┼čka deyi┼čle hedef anla┼č─▒labilir, ula┼č─▒labilir ve ger├žekle┼čebilir olarak ortaya

konmal─▒d─▒r. G├╝n├╝m├╝ze bu ├žer├ževede bak─▒ld─▒─č─▒nda, hukuk├žular─▒m─▒zda bireysel ve kurumsal anlam-

da misyon-vizyon belirlemelerinin olmamas─▒ gelece─čimizin belirsizli─či ger├žek bir tehlikedir.

M├╝sl├╝man Hukuk├žu bilincini bekleyen ikinci tehlike 'D├Ân├╝┼čt├╝rme Projeleri'dir. Sek├╝lerle┼čtirme -

Protestanla┼čt─▒rma ' Muhafazak├órla┼čt─▒rma projeleri.

Sek├╝lerizmi k─▒saca, akl─▒ dini ba─člardan ar─▒nd─▒rarak bir vicdan meselesi haline getirmek olarak ifade

edebiliriz. Sek├╝lerli─čin ─░slam topluluklar─▒na yans─▒mas─▒nda pozitif hukukun kabul├╝ ve uygulamalar─▒

dikkatimize gelse de, as─▒l sorun, g├╝n├╝m├╝zdeki ihtilaflar─▒n da kayna─č─▒ haline gelen, ge├žmi┼čin prag-

matik ili┼čkilere dayanan ve kar┼č─▒l─▒kl─▒ tavizlerle ayakta duran cemaat-devlet ili┼čkisi oldu─ču ifade edi-

lebilir. Ancak bu ili┼čkinin yerini 'd├╝┼č├╝nsel olarak i├žselle┼čtirilen bir devlet├žilik, milliyet├žilik ve tam

ba─č─▒ms─▒zl─▒k' s├Âylemine b─▒rakmas─▒ da sorgulanmal─▒d─▒r.

Ayn─▒ ┼čekilde iktisadi y├Ânden de bir sek├╝lerle┼čme s├╝reci ya┼čanmaktad─▒r. D├╝nyev├«le┼čmek, iktisad├«

hayatta din├« metin ve otoritelerin referans kayna─č─▒ olmaktan ├ž─▒kmas─▒ ve b├╝t├╝n dikkatin 'insan─▒n

bu d├╝nyadaki faydas─▒na' y├Âneltilmesi, madd├« verimlili─čin (├╝retkenli─čin) 'her ┼čeyin ├Âl├ž├╝s├╝' olarak

kabul edilmesi ┼čeklinde tez├óh├╝r etmektedir.

M├╝sl├╝man tecr├╝bede' r─▒zk, bereket ve 'er-Rezz├ók' aras─▒nda ├žok yak─▒n bir ili┼čki a─č─▒ mevcuttur. Ka-

pitalistle┼čme s├╝reci ya┼čamam─▒┼č toplumumuzda ekonomik faaliyet 'r─▒zk' kavram─▒yla b├╝t├╝nle┼čmi┼č,

israf kavram─▒ da gereksiz t├╝ketim anlam─▒na kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Kapitalist Bat─▒'da ise 'risk' kavram─▒ ege-

mendir. Modernitenin sek├╝lerle┼čtirici etkisiyle M├╝sl├╝man bilin├žte 'r─▒zk ve israf' gibi kavramlar─▒n

anlamlar─▒nda bir buharla┼čma s├╝reci ya┼čan─▒yor. Buna 'dilin sek├╝le┼čle┼čmesi', 'kavramlar─▒ kelimenin as─▒l

y├╝klendi─či anlamlardan soyutlamak' diyebiliriz.

├ľte yandan Protestanl─▒─č─▒n varoldu─ču unsurlardan biri meslek kavram─▒d─▒r. Protestanl─▒─č─▒n meslek

kavram─▒na atfetti─či anlam i├žinde dinsel bir tasar─▒m mevcuttur. Protestanl─▒k, geleneksel asketizmi

(dine adanm─▒┼čl─▒─č─▒) d─▒┼člad─▒ktan sonra meslek sahibi olmak istemeyen i┼čsizlere, meslek sahibi olup da

tembellik edenlere, mesleklerinde ba┼čar─▒s─▒z olmu┼člara ve hatta fakirlere kar┼č─▒ da d├╝┼čmanca bir tav─▒r

sergilemi┼čtir. Protestan inan─▒┼čta insanlar─▒n mesleklerinde ba┼čar─▒l─▒ olup olmad─▒klar─▒na g├Âre Tanr─▒

kat─▒nda yerlerinin belirlenmesi anlay─▒┼č─▒ h├ókimdir. Ba┼čar─▒l─▒ ve zengin olanlar Tanr─▒ kat─▒nda makbul-

d├╝r ve Tanr─▒ taraf─▒ndan se├žilmi┼čtir. Mesle─činin gereklerini yerine getirmemi┼č olanlar kovulmu┼čtur.

Dolay─▒s─▒yla zengin olan insan cennete gidecek, fakir olan ise gidemeyecektir. Bu d├╝┼č├╝nce ayn─▒

zamanda Tanr─▒'ya ula┼čman─▒n yolunu g├Âstermektedir. Art─▒k d├╝nyada cehennem, ahirette cenneti

background image

5

ya┼čamak gibi dinsel bir inanc─▒n yerini her iki d├╝nyada da cenneti ya┼čamak gibi 'kapitalist' bir

inan├ž alm─▒┼čt─▒r:

Kazanmak, her zaman kazanmak. Ne kadar kâr edersen her iki dünyayı da o kadar kazanırsın an-

lay─▒┼č─▒.

─░┼čte Bat─▒'dan m├╝lhem bu Protestanl─▒─č─▒n bir yan─▒yla protest, di─čer yan─▒yla teslimiyet├ži yakla┼č─▒m─▒n

ayn─▒ yelpazenin birer ucu gibi g├Âr├╝nd├╝─č├╝ ama ├žo─ču zaman da i├ž i├že ge├žti─či bir durumla, g├╝n├╝m├╝-

z├╝n en ├žok tart─▒┼č─▒lan kavram ve olgusuyla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒m─▒z─▒ g├Âr├╝yoruz. Muhafazak├órl─▒k'

Muhafazak├órl─▒k modernli─če kar┼č─▒ ilk tepki olarak al─▒nd─▒─č─▒nda; 'sek├╝lerle┼čmeye, h─▒zl─▒ devrimci de─či-

┼čime, hukuk alan─▒nda da resepsiyona, gelene─čin ve tarihin d─▒┼članmas─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒┼č' olarak okuna-

bilir. Bu tarz muhafazak├órl─▒k felsefi temelleri olan bir muhafazak├órl─▒k t├╝r├╝d├╝r. Bat─▒daki ├Ârnekleriy-

le baz─▒ muhafazak├ór d├╝┼č├╝n├╝rler, siyasi, k├╝lt├╝rel, ekonomik ve askeri emperyalizme kar┼č─▒ ├ž─▒kma,

dini ve k├╝lt├╝rel ├žo─čulculu─ču savunma, Amerikan liberal evrenselcili─čini ele┼čtirme, Tanr─▒'ya, tarihe

ve gelene─če kar┼č─▒ sald─▒r─▒lara g├Â─č├╝s germe noktas─▒nda ortak bir perspektife sahip olma iddias─▒nda-

d─▒rlar.

─░kinci ve reddetti─čimiz muhafazak├órl─▒k tarz─▒ ise, Amerikan tarz─▒ siyaset anlay─▒┼č─▒n─▒n ve toplum kur-

gusunun, ge├ž d├Ânem kapitalizmin ve k├╝reselle┼čmeci ekonominin de─čer sistemi olarak g├╝ndeme

getirildi─či neo-muhafazak├órl─▒kt─▒r. Yeni muhafazak├órl─▒─č─▒n m├╝meyyiz vasf─▒, liberalizmle muhafaza-

k├órl─▒─č─▒ ├žok s─▒k─▒ bir ┼čekilde lehimlemi┼č olmas─▒d─▒r.

G├Âr├╝n├╝rdeki itiraz, kozmopolitizme y├Ânelik eski muhafazak├ór itirazd─▒r; savunulan ise Gelenek '

Din ' Millet ' Devlet ' Otorite vb. eski muhafazak├ór de─čerlerdir. Yeni Muhafazak├órl─▒─č─▒ yeni k─▒lan,

├Âncelikle, bu 'eski' de─čerlerin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de liberal toplumun g├╝vencesi olmak ┼čeklindeki savun-

mas─▒d─▒r. Liberal de─čerler yeni muhafazak├órl─▒─č─▒n etraf─▒nda geli┼čen yeni ─▒rk├ž─▒l─▒─č─▒n, neofa┼čizmin de

katk─▒s─▒yla, g├Ârece evrensellik iddias─▒yla Bat─▒l─▒ ulusal gelene─čin tarihi y├╝z├╝n├╝n bir yans─▒mas─▒d─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde 'hukuk ├╝retme bak─▒m─▒ndan' insan─▒m─▒za dayat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lan yeni muhafazak├órl─▒k

t├╝r├╝, her g├╝n bir yeni kanun ├ž─▒karma ve bir sonraki g├╝n bu kanuna yama yapma ┼čeklinde tezah├╝r

etmektedir. Bunun ba┼čl─▒ca nedenlerinden biri hukuk formasyonu anlam─▒nda donan─▒ms─▒zl─▒k oldu─ču

kadar, arzulanan, g─▒pta edilen ya┼čam tarz─▒na uyum sa─člama kolayc─▒l─▒─č─▒d─▒r. 'De─či┼čime y├Ânelik bir

ihtiyatl─▒l─▒k sahibi, devrimci ve k├Âktenci de─či┼čimlere kapal─▒' olan muhafazak├órl─▒─č─▒n evrimci ve tedri-

ci bir de─či┼čimi savunurken, AB uyum yasalar─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda yang─▒ndan mal ka├ž─▒r─▒rcas─▒na acele

etmesini, ayn─▒ kolayc─▒l─▒─ča ba─člayabiliriz. Siyasette ve k├╝lt├╝rde kimliksiz ve uzla┼čmac─▒ tavr─▒n sahiple-

rinin, hukukta farkl─▒ bir y├Ântem uygulamalar─▒n─▒ beklemek de imk├óns─▒zd─▒r.

Dikkat edildi─činde g├Âr├╝lecektir ki muhafazak├órl─▒k ve muhafazak├órlar, tarihsel olarak da, felsefi

olarak da her zaman pragmatist olmu┼člar, 'de─či┼čim' ad─▒na ├ž─▒karlar─▒ ├Ânceleyen bir siyasi tutumu

benimsemi┼člerdir. T├╝rk tipi muhafazak├órl─▒k felsefi bir ├žaban─▒n sonucu bile de─čildir. Bu y├╝zdendir

ki Tek Parti d├Âneminin ger├žekle┼čtirmekte zorland─▒─č─▒ ├ža─čda┼čla┼čma uygulamalar─▒n─▒n ├žok partili ha-

yatta muhafazak├ór partiler eliyle ger├žekle┼čtirilen 'toplumsal de─čerlerle bar─▒┼č─▒k Bat─▒l─▒la┼čma projesi',

aksini s├Âyleseler de muhafazak├órlar─▒n eliyle dayat─▒lan rafine bir toplum m├╝hendisli─či ├Ârne─čidir.

Amiyane tabirle 'daha ├Ânce de g├Ârd├╝─č├╝m├╝z oyun'un yine 'demos'a d├óhil olmak isteyenler eliyle

background image

6

yap─▒l─▒yor olmas─▒d─▒r. Asl─▒nda demosa dahil olmak isteyenlerin de bir ├Âzg├╝rl├╝k m├╝cadelesi i├žinde

olduklar─▒n─▒ varsaymaktay─▒z. Fakat ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n, ├Âzg├╝rl├╝kten vazge├žmeyle kazan─▒lamayaca─č─▒, aksine

m├╝cadele gerekti─či izahtan varestedir.

─░┼čte burada bir 'alt yap─▒ sorunu' ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z ve bu g├╝nden yar─▒na bu sorunu 'mutfa─ča'

al─▒nmas─▒ gereken bir konu olarak g├Ârmeliyiz. Bu konunun s├╝jesi ├Âncelikle hukuk ve hukuk├žulard─▒r.

Yap─▒lacak i┼č bu g├╝nden yar─▒na topyek├╗n bir ├žal─▒┼čmay─▒ gerektirdi─činden konuyu da yine topyek├╗n

m├╝cadele mant─▒─č─▒ ile de─čerlendirip, muhatab─▒ da hen├╝z 'mesle─či' 'm├╝te┼čebbisli─če' 'terfi ettir-

meyen' gen├ž hukuk├žulardan se├žmenin gereklili─čine i┼čaret ediyoruz.

7- Derslerinizde, konferanslar─▒n─▒zda 'hukuk toplumu olunmadan, hukuk devleti oluna-

mayaca─č─▒na' s─▒k s─▒k vurgu yap─▒yorsunuz. Hukuk devleti olma s├╝recinde hukukun top-

lumsalla┼čmas─▒ neyle/nas─▒l sa─članacak'

├ľncelikle ileti┼čim toplumu olmak zorunday─▒z. Toplumsal ileti┼čimi sa─člamadan hukuk ├╝retmeye,

hukuka sayg─▒ya ├ža─č─▒rmak, g├╝n├╝m├╝zde teneff├╝s etti─čimiz, hakaret, k├╝f├╝r ve beddua edebiyat─▒n─▒

de─či┼čtiremeyecektir. ─░leti┼čim toplumu olabildi─čimiz oranda bilginin, dolay─▒s─▒yla hukuk bilgisinin

topluma yay─▒lmas─▒n─▒, toplumsalla┼čmas─▒n─▒, hatta niyetimiz bu ise bilginin ─░slamile┼čtirilmesini ger├žek-

le┼čtirebiliriz. Hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒labilmesi de ileti┼čim toplumu ' bilgi toplumunun ger├žekle┼čme-

sine ba─čl─▒d─▒r. Hukuk, bilgi ve olgu olarak toplumun k─▒lcal damarlar─▒na yay─▒labildi─či, toplum kendi

hukukuna malikiyet anlam─▒nda devlet ve bireyler kar┼č─▒s─▒nda kendi f─▒kh─▒na malik olabildi─či durum-

da hukuk toplumundan bahsedilebilecektir. Aksi halde, yani hukuk toplumuna ula┼č─▒lamad─▒─č─▒ du-

rumlarda hukuk devletinden de bahsedilemeyecektir. B├Âyle bir toplumda hukukun alg─▒lanabilir,

karma┼č─▒ks─▒z ve ├Âl├ž├╝lebilir oldu─čundan da bahsedilemez.

8- Sizce bir M├╝sl├╝man hukuk├žu ├Âzellikle ne t├╝r bir bilgi ve donan─▒ma sahip olmal─▒'

Yukar─▒daki form├╝l├╝ tekrar edersek. ├ľnce ileti┼čim toplumu, sonra bilgi toplumu, daha sonra hukuk

toplumu ve nihayet hukuk devleti. ─░┼čte M├╝sl├╝man Hukuk├žu bilinci bunlar─▒ ├Âncelemeli ve hukuku

├╝retip yayg─▒nla┼čt─▒rmaya, k─▒lcal damarlara ula┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. Bu sonuca ula┼čmada okumalar─▒-

m─▒z ├Ânem kazanmaktad─▒r. ├ľzellikle tarih ve yak─▒n tarih okumalar─▒, Kur'an ve siyer okumalar─▒,

kavram ├žal─▒┼čmalar─▒ ve kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ hukuk.

Hukukun kavramlar─▒ ayn─▒ zamanda Kur'an'─▒n kavramlar─▒d─▒r. T├╝m insanl─▒k ilahi hukuka y├Ânelmi┼č,

temel hak ve h├╝rriyetlerde yarat─▒c─▒n─▒n ├Âng├Ârd├╝─č├╝ f─▒trata ula┼čmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r. ─░slam hukukunun

uzla┼čt─▒rmac─▒l─▒k, arabuluculuk ve tahkim gibi kurumlar─▒n─▒n pozitif hukuka dahil edilmesi bu s├Âz├╝-

m├╝z├╝ do─črular. ─░slam'─▒n ve M├╝sl├╝man Hukuk├žu zihnin d├╝nyaya verece─či hukuk misyonunu ve

vizyonunu birlikte ├Âncelemeli ve ├žal─▒┼čmal─▒y─▒z.

9- Faaliyetlerinizden ve ├Âzellikle Gen├ž Hukuk├žular Hukuk Okumalar─▒ Grubu'ndan bah-

seder misiniz'

Bu konuda gerekli bilgi www.genchukukcular.org ve www.muharrembalci.com'da bulunmaktad─▒r.

Daha yak─▒ndan tan─▒mak isterseniz siz ve okuyucular─▒n─▒z─▒ ─░stanbul'da Gen├ž Hukuk├žular Hukuk

Okumalar─▒ Grubu'nun derslerinde misafir edebiliriz.