┼×emdinli Davas─▒ ─░├žin R├Âportaj (HAKS├ľZ Dergisi)

...


─░ki y─▒ld─▒r T├╝rkiye g├╝ndeminde tart─▒┼č─▒lmakta olan ÔÇť┼×emdinli vak─▒as─▒ÔÇŁ ge├žti─čimiz hafta Van Jandarma Asayi┼č Kolordu Komutanl─▒─č─▒ Askeri MahkemesiÔÇÖnin karar─▒yla yeni bir a┼čamaya girmi┼č g├Âr├╝n├╝yor. Daha ├Ânce yarg─▒land─▒klar─▒ Van 3. A─č─▒r Ceza MahkemesiÔÇÖnce cinayet ve bombalama su├žlamas─▒yla 39ÔÇÖar y─▒l a─č─▒r hapis cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒lm─▒┼č san─▒klarla ilgili davan─▒n serencam─▒ asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖde hukukun militarizmin g├Âlgesinde nas─▒l da ├žarp─▒k ve edilgen bir i┼čleyi┼če sahip bulundu─čunun bir belgesi gibidir. D├Ânemin Kara Kuvvetleri Komutan─▒ ve ┼čimdiki Genelkurmay Ba┼čkan─▒ Org. Ya┼čar B├╝y├╝kan─▒tÔÇÖ─▒n tan─▒kl─▒─č─▒yla ÔÇťiyi ├žocukÔÇŁ s─▒fat─▒ kazanan san─▒klar uzun bir maratondan sonra Askeri Mahkeme karar─▒yla yeniden halk─▒n aras─▒na sal─▒nm─▒┼čt─▒r! Bu dava ba┼čtan itibaren tam bir hukuk komedisi olmu┼čtur. ─░ddianameyi haz─▒rlayan Savc─▒ Ferhat Sar─▒kayaÔÇÖn─▒n ba┼č─▒na gelenler, ikisi astsubay, biri itiraf├ž─▒ 3 san─▒k hakk─▒nda Van A─č─▒r Ceza MahkemesiÔÇÖnin verdi─či karar─▒n Yarg─▒tayÔÇÖca bozulma gerek├žesi ve yarg─▒lamada ─▒srar eden heyet ├╝yelerinin HSYK karar─▒yla s├╝r├╝lmeleri, sonu├žta davan─▒n askeri mahkemeye ta┼č─▒nmas─▒ ve ilk celsede verilen tahliye kararlar─▒ÔÇŽ ┼×emdinli vak─▒as─▒ sadece iki y─▒l ├Ânce ┼×emdinliÔÇÖde ya┼čanm─▒┼č, m├╝nferit bir hadise de─čildir. D├╝zenin i┼čleyi┼čine ─▒┼č─▒k tutmaktad─▒r. Yak─▒c─▒ bir soruna d├Ân├╝┼čm├╝┼č K├╝rt sorununa ili┼čkin devlet politikalar─▒na ve bu ba─člamda siyaset kurumunun konumuna dair somut bir manzara sunmaktad─▒r. T├╝m bu s├╝recin ve ortaya koydu─ču ger├žeklerin net bi├žimde tart─▒┼č─▒lmas─▒ gerekti─či kanaatiyle dergimizin Ocak say─▒s─▒nda yay─▒nlamak ├╝zere bir soru┼čturma yapmay─▒ d├╝┼č├╝n├╝yoruz. Konu ├žer├ževesinde haz─▒rlad─▒─č─▒m─▒z a┼ča─č─▒daki sorulara cevap vermenizi rica ederiz. 1- ┼×emdinli olay─▒n─▒, iki y─▒ll─▒k s├╝re├ž de g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda, nas─▒l yorumluyorsunuz? ┼×emdinli olay─▒, ├Âyle san─▒yorum ki, y─▒llar sonra okullarda hem yurtta┼čl─▒k bilgisi, hem de ceza hukukunun ├Ânemli bir prati─či olarak okutulacakt─▒r, okutulmal─▒d─▒r. Hukuk, adalet ve siyaset ad─▒na maskaral─▒─č─▒n bu derece ta┼čmas─▒n─▒n bundan ├Ânemli ├Ârne─či belki tersinden ─░stiklal Mahkemelerinde, d├╝z├╝nden de 1970ÔÇÖli y─▒llarda S─▒k─▒y├Ânetim Mahkemelerinde, 1980-2000ÔÇÖli y─▒llarda DGMÔÇÖlerde, yine son y─▒llarda Askeri Mahkemelerde g├Âr├╝lmektedir. T├╝m bu ├Ârneklerin ortak yanlar─▒ askeri olmalar─▒ndad─▒r. Sava┼č hukukunun ve askeri disiplin hukukunun, ┼čanl─▒ tarih ve ulus devlet sosuyla adaletin i├žine bula┼čt─▒r─▒lmas─▒yla ┼×emdinli gibi sonu├žlar ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Bir sava┼č hukuku y├Ântemi olarak, kendini, ├╝lkenin ve dolay─▒s─▒yla g├Ârev b├Âlgesinin h├ókimi olarak g├Âren askerlerin sonradan haz─▒rlad─▒klar─▒ tutana─č─▒n, (2803 say─▒l─▒ Jandarma Te┼čkilat G├Ârev ve Yetkileri Kanununun 10. maddesi ve ilgili y├Ânetmelik uyar─▒nca Emniyet M├╝d├╝rl├╝─č├╝ ile i┼čbirli─či yapmay─▒p koordinasyon kurmadan Te┼čkilat kanunlar─▒na ayk─▒r─▒ olarak ´Ç¬ HAKS├ľZ DERG─░S─░ÔÇÖnin Ocak 2008 say─▒s─▒ i├žin yap─▒lm─▒┼čt─▒r. kendi Yasalar─▒n─▒n 10. maddesindeki g├Ârev s─▒n─▒rlar─▒n─▒ a┼čarak, mahalli m├╝lki amir g├Ârevlendirmesi yerine ─░l J.Alay Komutan─▒ g├Ârevlendirmesiyle ┼×emdinli Emniyet M├╝d├╝rl├╝─č├╝ g├Ârev alan─▒nda faaliyette bulunduklar─▒, bu eksikli─čin telafi edilmesi i├žin ÔÇťbu konuda koordinasyon kurulmas─▒na ve s├╝rd├╝r├╝lmesine dair sonradan haz─▒rlanan tutana─č─▒n ─░l J.g├Ârevlisince 14 Kas─▒m tarihinde Hakkari Emniyet M├╝d├╝r├╝ tan─▒k H├╝seyin KESK─░NKILI├çÔÇÖa 1 Kas─▒m eski tarihiyle imzalat─▒lmak istendi─čiÔÇŽ Duru┼čma Tutana─č─▒ndan) Hakkari Emniyet M├╝d├╝r├╝ne imzalat─▒lmak istenmesi bu konuda s├Âylediklerimize ayr─▒ bir ├Ârnek te┼čkil eder. ┼×emdinli dosyas─▒nda bu kabil ├Ârneklerin ├žoklu─ču, y─▒llarca DGMÔÇÖlerde dava takip etmi┼č bir hukuk├žu olarak beni ┼ča┼č─▒rtmam─▒┼čt─▒r. Dosyadaki bilgi ve bulgulara, ge├žmi┼č d├Ânemlerde b├Âlgede g├Ârev yapm─▒┼č generallerin son itiraflar─▒n─▒ da ekledi─činizde, Mahkeme karar─▒nda zikredilen, ÔÇś├Ârg├╝tl├╝ bir yap─▒n─▒n varl─▒─č─▒n─▒ÔÇÖ g├Ârmemek m├╝mk├╝n de─čildir. ┼×emdinli dosyas─▒ birilerini fena halde sobelemi┼čtir, fakat bas─▒n bu konu ├╝zerinde fazla durmam─▒┼čt─▒r. Hukuk├žular da halk─▒ ve meslekta┼člar─▒n─▒ ayd─▒nlatma konusunda s─▒n─▒fta kalm─▒┼člard─▒r. Dosay─▒ inceleyenler, ger├žekten de Mahkemenin ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ bir ├Ârg├╝tle y├╝z y├╝ze kalmaktad─▒r: ÔÇť.. san─▒klar─▒n eylemlerinin TCK.nun 220.nci md.sine uydu─čunun kabul├╝ ile yine Jandarma te┼čkilat─▒nda istihbarat├ž─▒ astsubay olarak g├Ârevli olan san─▒klar─▒n, icra ettikleri g├Ârev i├žinde s├Âzkonusu bulunan astl─▒k-├╝stl├╝k ili┼čkisi, konumlar─▒ ile i├ž disiplini kar┼č─▒s─▒nda yukar─▒da a├ž─▒kland─▒─č─▒ ├╝zere ├Ârg├╝t i├žinde yaln─▒z olamayacaklar─▒ ve b├Âyle bir eylemi kendilerinden r├╝tbe olarak y├╝ksek olan g├Ârevlilerin himayesi ve kat─▒l─▒m─▒ olmadan i┼čleyemeyecekleri g├Âzetildi─činde san─▒klar Ali ve ├ľzcanÔÇÖ─▒n eylemleri, TCK.nun 220/1 md.si kapsam─▒nda ┼č├╝pheli kalan ├Ârg├╝t kurmak ve y├Ânetmek olarak de─čil, s├╝buta eren TCK.nun 220/2 md.si kapsam─▒nda kurulan ├Ârg├╝te ├╝ye olmak ve ama├žlar─▒ do─črultusunda faaliyette bulunmak su├žunu olu┼čturdu─čunu kabul etmek gerekmi┼čtir.ÔÇŁ (Gerek├želi karardan) Bu olayda sadece dosya i├žindeki bilgi ve bulgularla yetinmek, filin aya─č─▒ndan sonu├žlar ├ž─▒karmaya benzer. Sorunuzdan ├Ânce yapt─▒─č─▒n─▒z k─▒sa a├ž─▒klamada da g├Âr├╝lece─či gibi, ┼×emdinli olay─▒ndan sonra ya┼čananlar da olay─▒n kendisinden az ├Ânemli de─čildir. Bir ba┼čka ├Ânemli bir husus, askeri mahkemelerde h├ókim teminat─▒n─▒n olmamas─▒d─▒r. Bilindi─či gibi askeri mahkeme ├╝yeleri asker ki┼čilerdir ve ast ├╝st ili┼čkisi i├žindedirler. Yarg─▒laman─▒n ├žok ├Ânemli bir unsuru, ÔÇśh├ókim teminat─▒ÔÇÖd─▒r. H├ókim teminat─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ bir yarg─▒lama adil yarg─▒lama olmaz. Bu t├╝m d├╝nyan─▒n kabul etti─či bir husustur. Ortada bir disiplin yarg─▒lamas─▒ de─čil, bir cinayet ve daha ├Âtesi silahl─▒ ki┼čilerin olu┼čturdu─ču silahl─▒ ter├Âr ├Ârg├╝t├╝ iddias─▒ vard─▒r. B├Âyle bir iddia, s─▒rf askeri su├žlara bakan mahkemeler ve h├ókim teminat─▒ olmayan h├ókimlerle yap─▒lamaz. Sadece bu neden bile, bu davan─▒n A─░HMÔÇÖde tazminatla sonu├žlanmas─▒na yol a├žacakt─▒r. (Burada bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre h├ókimlerimizin %26ÔÇÖs─▒n─▒n A─░HM kararlar─▒n─▒ takmad─▒─č─▒ ÔÇôTESEV Ara┼čt─▒rmas─▒ndan- hat─▒rlanmal─▒d─▒r.) Bir ba┼čka husus, yarg─▒daki ├žift ba┼čl─▒l─▒kt─▒r. Sistemin bekas─▒ i├žin d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č bu tedbir, ├╝lkede hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lamamas─▒n─▒n ├Ânemli nedenlerindendir. Disiplin su├žlar─▒ d─▒┼č─▒nda su├ž i┼čleyen askeri ┼čah─▒slar─▒n ├Âzel mahkemelerde yarg─▒lanmas─▒ anlam─▒na gelen bu uygulama, bu ├╝lkede adaletin hi├žbir zaman ger├žekle┼čmeyece─či d├╝┼č├╝ncesine sevk etmektedir. Adaleti sadece kendilerinin gelecekleri ile ilgili g├Ârenlerin kanunlar─▒ ve uygulamalar─▒, ├╝lkede her zaman iki farkl─▒ hukuk ├ževresinin ve tabii ki yanl─▒ bir adalet uygulamas─▒n─▒n varl─▒─č─▒n─▒ hissettirecek, ┼×emdinliÔÇÖnin bir kader oldu─ču intiba─▒n─▒ yerle┼čtirecektir. ┼×emdinli olay─▒ ve Mahkeme sonu├žlar─▒, gelece─čimizin hukuken ve silahl─▒ olarak ipotek alt─▒na al─▒nmas─▒ anlam─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. 2- Ba┼čbakan iki y─▒l ├Ânce ┼×emdinli olay─▒na ili┼čkin olarak konunun takip├žisi olacaklar─▒n─▒ ve sonuna kadar gidilece─či vaadinde bulunmu┼čtu. Bug├╝nden bak─▒ld─▒─č─▒nda h├╝k├╝metin bu konu ├Âzelinde ve genelde K├╝rt sorununa ili┼čkin olarak ne yapt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yorsunuz? H├╝k├╝met, ┼×emdinli olay─▒n─▒ ve sorumlular─▒n─▒ iyi takip etmi┼č, ┼×emdinli olay─▒na bula┼čm─▒┼č herkesi rahatlatm─▒┼čt─▒r. ├ľnce ─░ddianameyi haz─▒rlayan C. Savc─▒s─▒ Ferhat Sar─▒kayaÔÇÖn─▒n bir daha hukuk mesle─čini icra edemeyecek ┼čekilde soka─ča at─▒lmas─▒n─▒ seyretmi┼čtir. Bu tavr─▒ ile art─▒k bundan b├Âyle hi├žbir C. Savc─▒s─▒n─▒n TSK ve mensuplar─▒ aleyhine, onlar─▒ su├žlay─▒c─▒ iddianame haz─▒rlamamalar─▒ konusunda ┼čiddetli bir ┼čekilde uyarm─▒┼čt─▒r. Art─▒k C. Savc─▒lar─▒, bir devlet memuru olarak rahatt─▒r ve devletin askeri refleksine uyarak, askeri ┼čah─▒slar aleyhine iddianame haz─▒rlamayacakt─▒r. Ferhat Sar─▒kaya olay─▒n─▒, h├╝k├╝metin acizli─či olarak g├Ârmek gerekmektedir. ─░sterseniz buna h├╝k├╝metin g├╝c├╝ yetmemi┼čtir de diyebilirsiniz. Fakat siyaset, ├ž├Âz├╝m bulma sanat─▒d─▒r ve h├╝k├╝met bu ┼čekilde C. Savc─▒s─▒ ve ┼×emdinli olay─▒n─▒ da a┼čacak bir b├╝y├╝k sorunun (yarg─▒ya m├╝dahale sorununun) ├ž├Âz├╝m├╝nde birinci boyutu yerine getirmi┼čtir: ├çaresizlik i├žinde seyretmekÔÇŽ ├ç├Âz├╝m├╝n ikinci boyutu K├╝rt Sorunu ile ilgilidir. H├╝k├╝metin bu soruna ilk ├ž├Âz├╝m├╝n├╝, b├Âlgeye ekonomik kolayl─▒klar ve yat─▒r─▒mlar yapmas─▒ olarak g├Ârmekteyiz. Ger├žekten de h├╝k├╝met b├Âlgeye ├Ânemli yard─▒m ve yat─▒r─▒mlar yaparak b├Âlge halk─▒n─▒n tevecc├╝h├╝n├╝ kazanm─▒┼č ve bu tevecc├╝h oy sand─▒klar─▒na yans─▒m─▒┼čt─▒r. Buna mukabil, b├Âlge insan─▒n─▒n e─čitim ve ├Âzg├╝rl├╝k alanlar─▒na yat─▒r─▒m yap─▒lmas─▒n─▒ bekleyenler hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čram─▒┼čt─▒r. B├Âlge insan─▒n─▒n e─čitimini sadece ÔÇśhaydi k─▒zlar okulaÔÇÖ slogan─▒yla ba┼čarmaya ├žal─▒┼čan bir h├╝k├╝met kar┼č─▒m─▒zda. Halk─▒n %100ÔÇÖ├╝ okuma yazma ├Â─črendi─činde ve cebine para girdi─činde b├Âlge insan─▒n─▒n sorunlar─▒ halledilmi┼č olacakt─▒r. ─░rlanda ve Bask ├Ârne─činde oldu─ču gibi (!) H├ólbuki Cumhuriyetin kurulu┼čundan bu tarafa bildik ve denenmi┼č y├Ântemlerle sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝lemedi─čini g├Ârmek gerek. ─░nsanlar─▒n karn─▒n─▒n a├žl─▒─č─▒ndan ├Âte ba┼čka sorunlar─▒ da vard─▒r. ─░nan├žlar─▒nda ve amellerinde ├Âzg├╝rl├╝klerle birlikte, kimlik sorunu da vard─▒r. H├╝k├╝metin kimlik sorununa ili┼čkin herhangi bir a├ž─▒l─▒m─▒n─▒ bu g├╝ne kadar g├Âremedik. San─▒l─▒r ki, b├Âlgede mantar gibi uyar─▒ bombalar─▒ patlatan pa┼čalar─▒n emekli olduktan sonra yapacaklar─▒ itiraflar─▒n sonu├žlar─▒n─▒ dev┼čirmek ister gibiler. Kendi devlet g├Ârevlileri h├ókim ve savc─▒lar─▒, ter├Âr konusunda duyarl─▒ olmaya y├Âneltmek ad─▒na, bu g├Ârevlileri korku ve sindirme ile s─▒namak ve harekete ge├žirmek gibi, insanl─▒k ad─▒na en zelil i┼čkenceci konumunda olanlar─▒n, iyi niyetle itirafta bulunduklar─▒n─▒ kabul itmek bile, ┼čeytanla mele─či kar─▒┼čt─▒rmak gibi insanl─▒k ad─▒na utan├ž vericidir. Bu itiraf y├Ânteminden yararlanmak da ayn─▒ derecede utan├ž verici olacakt─▒r. Dolay─▒s─▒yla h├╝k├╝metin, ├ža─č─▒n gereklerini de kapsayacak, kimlik sorunu ya┼čatmayacak insanc─▒l ve onurlu y├Ântemleri geli┼čtirmesi gerekmektedir. 3- ┼×emdinliÔÇÖnin ortaya koydu─ču a├žmaz g├Âr├╝nt├╝s├╝nden ├ž─▒k─▒┼č nas─▒l sa─članabilir? Bu konuda inisiyatif almas─▒, sorumluluk y├╝klenmesi gerekenler kimlerdir? Erteleme, bir insanl─▒k sorunudur, sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝nden bir ka├ž─▒┼čt─▒r ve onursuzluktur. B├╝t├╝n sorunlar gibi, K├╝rt Sorununun ertelenmesi de insanl─▒k ad─▒na onursuzluk olarak de─čerlendirilmelidir. Burada t├╝m ilgililere sorumluluk d├╝┼čmektedir. T├╝rkÔÇÖ├╝ ile K├╝rdÔÇÖ├╝ ile t├╝m ayd─▒nlar─▒n ├╝zerine sorumluluk d├╝┼čmektedir. Tabii ki, siyasiler bu sorumluluktan azade olmay─▒p, her kesimden fazla sorumludurlar. Zira siyasetin, sorun ├ž├Âzme ve ├ž├Âz├╝m bulma sanat─▒ oldu─čunu s├Âyleyerek oy isteyenlerin, sadece kendi oy kitlelerinin de─čil, t├╝m kesimlerin sorunlar─▒ ile ayn─▒ derecede ilgili olmalar─▒, ├ž├Âz├╝m ├╝retmeleri gerekiyor. Bu g├╝ne kadar gerek b├Âlgede ya┼čayan veya b├Âlgeden ├ž─▒kan ayd─▒nlar─▒n, gerekse ├╝lke sorunlar─▒yla ilgilenen sair ayd─▒nlar─▒n K├╝rt sorunu ile yak─▒ndan ve y├╝rekten ilgilendikleri s├Âylenemez. Siyasetin de ayn─▒ ┼čekilde ger├žek├ži olarak ilgilendi─či s├Âylenemez. Siyasetin ve millici ayd─▒nlar─▒n ise, sadece askeri kaynaklar, daha do─čru ifadeyle askeri y├Ânlendirmelerden yararland─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Askeri y├Ânlendirmelerin ve bilgi kaynaklar─▒n─▒n, ulusal tetiklemelerden ve uluslar aras─▒ iteklemelerden etkilendi─či bir ayr─▒ ger├žektir. Bu haliyle T├╝rkiye Cumhuriyetinin bu g├╝ne kadar b├Âlge insan─▒yla ilgilenmedi─čini rahat├ža s├Âyleyebiliriz. Burada bir yan─▒lsama ile de kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z. Bu da, AK PartiÔÇÖnin b├Âlgeden ├Ânemli oranda oy almas─▒d─▒r. Bu ┼čimdilik olumlu bir hava olarak yans─▒t─▒lsa bile, bu g├╝ne kadarki h├╝k├╝met politikalar─▒n─▒n de─čil K├╝rtlerin ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgelere, ├╝lkenin bat─▒s─▒ hari├ž hi├žbir b├Âlgeye ┼čifa olmad─▒─č─▒n─▒ biliyoruz. Bu b├Âlgelerde de kimlik sorununun ya┼čanmamas─▒ veya ─░slami kimlikle ilgili sorunun da ÔÇśbu da ge├žer yahuÔÇÖ s├Âylemleriyle bezenmi┼č AKP politikalar─▒ ile ├ž├Âz├╝lebilece─či beklentisinin d─▒┼č─▒nda bir ger├žekle kar┼č─▒la┼č─▒lm─▒┼č de─čildir. Halk kesiminin zenginleri ile fakirleri aras─▒ndaki u├žurumu k─▒saltamayan h├╝k├╝met politikalar─▒n─▒n ge├žici varyasyonlarla kimlik sorununu ├ž├Âzmelerini beklemek safdillik olur. Sorun ├ž├Âzme i┼či elbette siyasetin ve siyaset├žinin birincil g├Ârevidir. Fakat ┼×emdinli olay─▒ bize ├žok ├Ânemli bir ger├že─či g├Âstermektedir. Bu ger├žek, hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lamam─▒┼č oldu─ču, bir ba┼čka ifadeyle hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n farziyet oldu─čudur. Hukuku ├╝retmek de yayg─▒nla┼čt─▒rmak ta herkese d├╝┼čen g├Ârevdir. Siyaset├ži hukuku tek ba┼č─▒na ├╝retemez. Toplum inan├žlar─▒ ve dinamikleri veri al─▒nmadan hukuk ├╝retilemez. Toplumun dinamikleri de, inan├žlar─▒, tarihi, her t├╝r birikimi, ayd─▒nlar─▒, gelenek ve g├Ârenekleridir. T├╝m bu arg├╝manlar─▒ de─čerlendirerek yap─▒lsa bile, ├╝retilen hukuk toplumun k─▒lcal damarlar─▒na yay─▒lmal─▒d─▒r. Damarlar─▒nda adalet duygusu ve aray─▒┼č─▒ yeterli d├╝zeyde olan bir toplumda ┼×emdinli olay─▒ ve yarg─▒s─▒ kusulurdu. ┼×emdinli olay─▒ bir irindir ve ba┼čta ilgililer olarak toplum taraf─▒ndan yutulmamas─▒ gerekirdi. Hukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmad─▒─č─▒ d├Ânemlerde halk kitleleri bu irinleri yutmakta beis g├Ârmezler. D├Ânem d├Ânem bir├žok y├╝ksek r├╝tbeli ki┼čilere laz─▒m olan hukuk asl─▒nda herkese laz─▒md─▒r. ┼×emdinli san─▒klar─▒na laz─▒m olan hukuk, ┼×emdinli san─▒klar─▒n─▒ koruyanlara da, ┼×emdinli olay─▒n─▒n ma─čdurlar─▒na da, g├Âzda─č─▒ verilmek istenen halka da laz─▒md─▒r. Siyaset├žiler, temsil ve ├ž├Âz├╝m makam─▒ olmas─▒ itibariyle en fazla sorumlu olanlard─▒r. ─░kincil olarak da, hukuk ├╝retemeyen ve hukuku yayg─▒nla┼čt─▒ramayan, hak arama bilincini insanlara veremeyen hukuk├žulard─▒r. Velhas─▒l sorumluluk, i├žinde adalet duygusu olabilen veya olmas─▒ gereken herkese racidir. Muharrem BALCI