Yak─▒nmay─▒n Proje ├ťretin (SELAM Gazetesi)

...


Milli G├╝venlik KuruluÔÇÖnun siyasi boyutu s├╝rekli tart─▒┼č─▒l─▒yor, ancak yasal zemini tart─▒┼čma konusu yap─▒lm─▒yor? MGKÔÇÖn─▒n yasal zemini nedir? - MGK tart─▒┼čmas─▒ kendini 28 ┼×ubat kararlar─▒yla ortaya koydu. Ancak MGKÔÇÖn─▒n ge├žmi┼či eskiye dayan─▒yor. ilk olarak 1961 anayasas─▒nda g├Âr├╝yoruz Milli G├╝venlik Kurulunu. MGKÔÇÖn─▒n yasal zeminini tart─▒┼čabilmek i├žin daha gerilere gitmemiz gerekiyor. - Daha geriler derken Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒n─▒ m─▒ kastediyorsunuz? - Ge├žti─čimiz y─▒l MGKÔÇÖn─▒n kurulu┼čunun 64.Y─▒l─▒ kutland─▒. Devlet bu kurumun kurulu┼čunu 1933 y─▒l─▒na dayand─▒r─▒yor. MGK 1933 y─▒l─▒nda kendini Y├╝ksek M├╝dafaa Meclisi olarak g├Âsteriyor. Y├╝ksek M├╝dafaa MeclisiÔÇÖnin kurulu┼ču gizli bir kararname ile olmu┼č. Yani kanunla kurulmam─▒┼č. - 1961 Anayasas─▒na kadar bu gizli kararname ile mi varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yor MGK? - Hay─▒r. 1949 y─▒l─▒nda Milli Savunma Y├╝ksek Kurulu ad─▒yla yeniden olu┼čturuluyor ve bu sefer kanuni stat├╝ kazand─▒r─▒l─▒yor. Kamuoyuna a├ž─▒k bir ┼čekilde yap─▒land─▒r─▒l─▒yor. Esas─▒nda Milli G├╝venlik Kurulu ile ilgili T├╝rkiyeÔÇÖde ciddi ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmam─▒┼č bug├╝ne kadar. Olaya biraz daha ara┼čt─▒rmac─▒ g├Âz├╝yle yakla┼čt─▒─č─▒n─▒z zaman bug├╝nk├╝ anlam─▒yla MGKÔÇÖn─▒n 1922 y─▒l─▒nda devlet i├žinde yap─▒land─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. ÔÇťRejim ve AskerÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda Hikmet ├ľzdemir bize bu konuda ciddi bilgiler veriyor. 1922 y─▒l─▒nda ÔÇťHarp Enc├╝meniÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda bir enc├╝men kuruluyor. Meclise Mustafa Kemal ve arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan Harp Enc├╝meni Fevkaladesi Kanunu ad─▒ alt─▒nda bir tasar─▒ getiriliyor. Tasar─▒ mecliste b├╝y├╝k tart─▒┼čmalara neden oluyor. Mustafa Kemal bir gece meclise bir yaz─▒ g├Ândererek, Harp Enc├╝meni ad─▒yla bir enc├╝menin kuruldu─čunu ilan ediyor. - 1922ÔÇÖde Harp Enc├╝meni, 1933ÔÇÖde Y├╝ksek M├╝dafaa Meclisi, 1949ÔÇÖda da Milli Savunma Y├╝ksek Kurulu. 61 Anayasas─▒nda Milli G├╝venlik Kurulu... - 1961 Anayasas─▒nda legal bir kurum olarak ilk defa Milli G├╝venlik Kurulu ad─▒yla kurumla┼čt─▒r─▒l─▒yor. 1963ÔÇÖte de Milli G├╝venlik Kurulu Genel Sekreterli─či Y├Ânetmeli─či ├ž─▒kart─▒l─▒yor. Bu y├Ânetmelik yay─▒nlan─▒yor. Fakat MGK ├╝zerindeki gizlilik perdesi 1983ÔÇÖte de devam ediyor. O y─▒l da ├ž─▒kart─▒lan MGK Genel Sekreterli─či Y├Ânetmeli─či gizli tutuluyor. Bu y├Ânetmelik hakk─▒nda fazla bir bilgimiz yok. MGKÔÇÖn─▒n k─▒saca tarihi ge├žmi┼či bu. - MGKÔÇÖdaki sivil- asker ├╝ye say─▒s─▒n─▒ belirleyen bir mevzuat var m─▒? Sivil- asker dengesi neye g├Âre belirleniyor? - 1961ÔÇÖdeki de─či┼čiklikle MGKÔÇÖda sadece Genelkurmay Ba┼čkan─▒n─▒n ├╝ye olarak yer almas─▒ ├Âng├Âr├╝l├╝yor. Ancak senatodaki asker k├Âkenli ├╝yelerin itiraz─▒yla Genelkurmay Ba┼čkan─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda o g├╝nk├╝ ifadesiyle ÔÇťkuvvet temsilcileriÔÇŁnin yani kuvvet komutanlar─▒n─▒n da kat─▒lmas─▒ sa─član─▒yor. - Peki, nedir bu Milli G├╝venlik kavram─▒? Devlete ve sisteme bu kadar h├ókim olan bir kurumun ├ž─▒k─▒┼č─▒na zemin olu┼čturan talep ne? - MGK olay─▒n─▒ konu┼čmadan ├Ânce bence MGKÔÇÖya rengini veren ÔÇťmilli g├╝venlikÔÇŁ kavram─▒n─▒n ├╝zerinde durmak gerekiyor. 1923ÔÇÖten ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ y─▒llar─▒na kadar milli ´Ç¬ Selam Gazetesinin 13-19 Nisan 1998 tarihli say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. 2 g├╝venlik kavram─▒ ÔÇťtopyek├╝n sava┼čÔÇŁ ya da ÔÇťtopyek├╝n m├╝dafaÔÇŁ olarak kullan─▒l─▒yor. 1945 y─▒l─▒na kadar T├╝rkiyeÔÇÖde milli g├╝venlik diye bir kavram yok. Milli g├╝venlik kavram─▒ ilk defa ABDÔÇÖnin Milli G├╝venlik Doktrini projesini d├╝nyaya sunmas─▒yla g├╝ndeme geldi. ABD bu doktrinle arka ve ├Ân bah├žesi konumundaki ├╝lkelerdeki kendisine y├Ânelik tehlikeleri bertaraf etmeyi ama├žl─▒yordu. Milli G├╝venlik Doktrini ilk defa BrezilyaÔÇÖda uyguland─▒. Bu kavram so─čuk sava┼č y─▒llar─▒nda baz─▒ Ortado─ču ├╝lkelerine de yans─▒d─▒. T├╝rkiyeÔÇÖnin anayasas─▒na girmesinde 1945 ile 1960 y─▒llar─▒ aras─▒nda bu kavram─▒n s├╝rekli olarak g├╝ndemde tutulmas─▒n─▒n etkisi b├╝y├╝kt├╝r. - Milli G├╝venlik Kavram─▒ T├╝rkiyeÔÇÖde nas─▒l alg─▒lan─▒yor? Yasalarda bir tarifi var m─▒? - Anayasada bunun tarifi yok. Anayasal kurumlar─▒n kurulu┼č bi├žimleri ve ama├žlar─▒n─▒n anayasada a├ž─▒k├ža ortaya konmas─▒ gerekirken bu yap─▒lmam─▒┼č. Bu konuda Milli G├╝venlik Kurulu ile ilgili ├ž─▒kart─▒lacak kanuna at─▒f yap─▒l─▒yor. Milli g├╝venlik kavram─▒n─▒n tarifi 2945 say─▒l─▒ MGK ve MGK Genel Sekreterli─či Kanununda yap─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yor. - Ne deniyor tarifte? - Birinci maddede ÔÇťMilli G├╝venlik, devletin anayasal d├╝zenini, milli varl─▒─č─▒n─▒, b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝, milletleraras─▒ alanda siyasi, k├╝lt├╝rel, ekonomik d├óhil b├╝t├╝n menfaatlerini ve ahdi hukukunu her t├╝rl├╝ i├ž ve d─▒┼č tehditlere kar┼č─▒ korurÔÇŁ deniyor. Yine ayn─▒ maddenin ikinci paragraf─▒nda milli g├╝venlik siyasetini tarif ediyor. Bu tarife g├Âre de milli g├╝venlik siyaseti milli g├╝venli─čin sa─članmas─▒ ve milli g├╝venlik kurulunun belirledi─či g├Âr├╝┼čler d├óhilinde Bakanlar Kurulu taraf─▒ndan tespit edilen i├ž, d─▒┼č ve savunma harek├ót tarzlar─▒na ait esaslar─▒ kapsayan siyaseti ifade eder milli g├╝venlik siyaseti. - Bunun anayasada tarif edilmesi gerekmiyor mu? - Asl─▒nda anayasada tarif edilmesi laz─▒m. Ancak bu kanunla tarif edilmi┼č. - MGKÔÇÖn─▒n a─č─▒rl─▒n─▒ daha ├žok ola─čan├╝st├╝ d├Ânemlerde g├Âstermesini nas─▒l de─čerlendiriyorsunuz? - Ben sizin gibi d├╝┼č├╝nm├╝yorum. Her ne kadar durum b├Âyle gibi g├Âr├╝nse de i┼čin ├Âz├╝ farkl─▒. MGKÔÇÖn─▒n T├╝rkiyeÔÇÖde ciddi anlamda kurumsalla┼čt─▒─č─▒ d├Ânemler askeri darbe d├Ânemleri de─čil, tam tersine siville┼čme d├Ânemleridir. Milli g├╝venlikle ilgili olu┼čumlar hem sivil hem askeri d├Ânemlerde t├╝m Cumhuriyet tarihi boyunca ├Ân plana ├ž─▒km─▒┼č. Bu T├╝rkiyeÔÇÖdeki mevcut sistemin militarist karakterini net bir ┼čekilde ortaya ├ž─▒kart─▒yor. - MGKÔÇÖn─▒n bazen geri planda tutulup bazen de bug├╝n oldu─ču gibi parlamentonun ├╝zerinde bir g├╝├ž olarak kendini g├Âstermesi bilin├žli bir taktik mi? - Bir├žok siyasinin hat─▒rat─▒n─▒ okudu─čumuz zaman MGKÔÇÖn─▒n ve MGKÔÇÖya ba─čl─▒ kurumlar─▒n baz─▒ konular─▒n ├╝zerine ciddi bir bi├žimde gitti─čini, ├Ânem vermedi─či baz─▒ konular─▒n da ├╝zerine gitmedi─čini g├Âr├╝yoruz. Tabi bu durum MGKÔÇÖy─▒ y├Âneten Cumhurba┼čkanlar─▒n─▒n ve MGK ├╝yesi ┼čah─▒slar─▒n ki┼čisel tutumlar─▒yla da ilgili. Ancak bu MGKÔÇÖn─▒n baz─▒ durumlarda siyaset d─▒┼č─▒ kald─▒─č─▒n─▒ g├Âstermez. Aksine MGK d├╝nden bug├╝ne s├╝rekli olarak siyasetin i├žinde oldu. Hat─▒rlarsan─▒z ge├žen y─▒l Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan milli g├╝venlik siyaseti belirlendi. Bir ├╝lkenin milli g├╝venlik siyasetini kim belirler? Bunu t├╝m siyasetin ana unsurlar─▒ belirler. Yani iktidar─▒yla, muhalefetiyle, siyasi partileriyle, parlamentosu belirler. Ancak bug├╝n askerler belirliyor. 3 Ge├žen y─▒l haz─▒rlanan milli g├╝venlik siyaseti belgesi bug├╝n uygulamaya konmu┼č durumdad─▒r. Bas─▒n ve belli siyasi b├╝rokratik kesimlerin deste─či al─▒narak bu belge t├╝m alanlara yans─▒t─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu ilk de─čildir. Daha ├Ânce de bir ÔÇťK─▒rm─▒z─▒ KitapÔÇŁtan bahsedildi. Tansu ├çillerÔÇÖin ba┼čbakanl─▒─č─▒ d├Âneminde ÔÇôi├žeri─čini bilemiyoruz- yine bug├╝nk├╝ne benzer bir belgenin g├╝ndeme getirildi─či medyada yer ald─▒. Belirlenen milli g├╝venlik siyaseti belge olarak h├╝k├╝metlere sunulmu┼čtur. Sunulan bu belgeler T├╝rkiyeÔÇÖdeki i├ž ve d─▒┼č siyasetin anayasas─▒d─▒r. - MGK Genel Sekreterli─činin yap─▒lanmas─▒n─▒ nereye oturtabiliriz? - Genel Sekreterli─čin yap─▒s─▒n─▒ inceledi─činizde kurumun yap─▒lanmas─▒na yabanc─▒ olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Neden? T├╝rkiyeÔÇÖde bir de Ba┼čbakanl─▒k Merkez Te┼čkilat─▒ var. Ba┼čbakanl─▒k Merkez Te┼čkilat─▒n─▒n yap─▒lanma ┼čekli en az─▒ndan kavram olarak ayn─▒ ┼čekilde MGK Genel Sekreterli─činin yap─▒lanmas─▒nda da var. - Olu┼čturulan bu birimlerin yasal zemini olmas─▒na ra─čmen yapt─▒r─▒m hakk─▒ tan─▒nmam─▒┼č de─čil mi? - Yasal zemin var. Ancak bu birimlerin siyaset belirleme haklar─▒ yok. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalardan ├ž─▒kard─▒klar─▒ sonu├žlar─▒ MGKÔÇÖya iletme MGKÔÇÖn─▒n da bu g├Âr├╝┼čleri siyasi iktidara uygun bir ┼čekilde bir rapor olarak sunma ve tavsiye etme hakk─▒ var. ─░sti┼čar├« bir organ olarak MGKÔÇÖn─▒n asli g├Ârevi bu. - Uygulamada b├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ ya┼čad─▒─č─▒m─▒z s├╝re├ž a├ž─▒k├ža ortaya koymuyor mu? - Elbette koyuyor. Uygulaman─▒n farkl─▒ oldu─čunu g├Âsteren ba┼čka g├Âstergeler de var. MGKÔÇÖya ba─čl─▒ birimler ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ ├Ânce topluma de─či┼čik kanallarla yans─▒t─▒yorlar, Tart─▒┼čma ortam─▒ sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒yorlar. Bunu dolayl─▒ olarak yap─▒yorlar. - MGKÔÇÖya ba─čl─▒ birimler daha ├Ânceden belirlenen milli g├╝venlik siyasetini topluma benimsetmek ve tepkileri ├Âl├žmek amac─▒yla bir anlamda nab─▒z yokluyor diyebilir miyiz? - Bu konuda MGKÔÇÖya ba─čl─▒ Toplumla ─░li┼čkiler Ba┼čkanl─▒─č─▒ ilgin├ž ├žal─▒┼čmalar yap─▒yor, baz─▒ yay─▒n organlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla daha ├Ânceden haz─▒rlanan baz─▒ raporlar─▒ ve g├Âr├╝┼čleri topluma yans─▒t─▒yor ve tart─▒┼čmaya a├ž─▒yor. - Bu t├╝r yay─▒nlar bir anlamda da askerler taraf─▒ndan belirlenen milli g├╝venlik siyasetinin siyasilere benimsetilmesine de zemin olu┼čturuyor olmal─▒... - Ge├žen y─▒l haz─▒rlanan milli g├╝venlik siyaseti belgesi medya arac─▒l─▒─č─▒yla topluma benimsetilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒. Medya da bu i┼če te┼čne oldu─ču i├žin olay─▒ s├╝rekli MGK boyutundan ele ald─▒. Bask─▒lar─▒n ve dayatmalar─▒n mahiyeti konusunda fazla bir ┼čey yaz─▒lmad─▒. Yaz─▒lmamas─▒ bir tarafa ciddi anlamda tart─▒┼č─▒lmad─▒ bile. Sadece bu uygulamalardan ma─čdur olan ├ževrelerle s─▒n─▒rl─▒ kald─▒ bu yapt─▒r─▒mlar ve dayatmalar. - Politikac─▒lar─▒n MGK konusunda tutars─▒z tav─▒rlar i├žine girmesini nas─▒l de─čerlendiriyorsunuz? - Daha ├Ânce muhalefetteyken MGKÔÇÖn─▒n yap─▒s─▒n─▒ ele┼čtirenler bug├╝n tam tersine MGKÔÇÖyla birlikte hareket etme yolunu tercih ediyorlar. Politikac─▒lardaki bu tav─▒r de─či┼čikli─činin temel nedenlerinden biri politikac─▒lar─▒n devletin ├Âz├╝n├╝ te┼čkil eden bu yap─▒ya kar┼č─▒ 4 koyamamalar─▒ ikinci neden de bas─▒n─▒n olu┼čturdu─ču MGKÔÇÖy─▒ kutsalla┼čt─▒ran s├╝re├žten etkilenmeleri. - Baz─▒ politikac─▒lar zaman zaman MGKÔÇÖn─▒n demokrasi ├╝zerinde bir vesayet olu┼čturdu─čunu s├Âyl├╝yorlar ancak bu konuda kanuni bir d├╝zenlemeye ya da MGKÔÇÖy─▒ tamamen isti┼čari bir organ olmaya y├Ânelten d├╝zenlemelere de gitmiyorlar. Mesela DTP lideri CindorukÔÇÖun MGK il ilgili s├Âyledikleri... - Son g├╝nlerde bunu en ├žok dile getiren politikac─▒ Say─▒n H├╝samettin Cindoruk. Cindoruk iyi bir hukuk├žu. MGKÔÇÖn─▒n fonksiyonlar─▒yla ilgili s├Âyledikleri do─čru. Ancak Say─▒n CindorukÔÇÖun siyasi misyonu bu s├Âylediklerini devam ettirmeme y├Ân├╝nde. Siyasi misyonu bunu gerekli k─▒l─▒yor. Neden? ├ç├╝nk├╝ bu tart─▒┼čmay─▒ ve ele┼čtirilerini devam ettirmesi durumunda k─▒sa bir s├╝rede kendisine 20 milletvekili transfer ederek, h├╝k├╝mete ortak olmas─▒n─▒ sa─člayan g├╝c├╝ kar┼č─▒s─▒na alm─▒┼č olacak. Dolay─▒s─▒yla siyasi kayg─▒lar insanlar─▒n do─čru bildiklerini s├╝rekli olarak savunmalar─▒n─▒ ve bu do─črultuda baz─▒ icraatlarda bulunmalar─▒n─▒ engelliyor. Bu da T├╝rkiyeÔÇÖdeki siyasi yap─▒n─▒n ne kadar militer bir yap─▒ oldu─čunu g├Âsteriyor. Asl─▒nda bir hukuk├žu olarak hakl─▒ ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒ devam ettirmesi gerekiyordu. Ancak bunu ne ondan ne de di─čer siyaset├žilerden beklemek m├╝mk├╝n de─čil. Ba┼čbakan Mesut Y─▒lmazÔÇÖ─▒n ├ž─▒k─▒┼č─▒ ve on g├╝n sonra ÔÇťYanl─▒┼č anla┼č─▒ld─▒m, b├Âyle demek istememi┼čtimÔÇŁ anlam─▒na gelen s├Âzler s├Âylemesi bu konuda fazla umutlu olmamam─▒z─▒ gerektiriyor. Maalesef durum bu. - Detaylar─▒n─▒ verdi─činiz bu militarist yap─▒dan nas─▒l kurtulacak T├╝rkiye? Ya da hi├ž kurtulamay─▒p b├Âyle mi devam edecek? - T├╝rkiye bu gibi konjonkt├╝rlerden ilk defa ge├žiyor de─čil. T├╝rkiyeÔÇÖnin ge├žmi┼či bunal─▒mlarla dolu. Tek Parti d├Ânemi gibi bask─▒n─▒n ve zulm├╝n ├žok ┼čiddetli oldu─ču d├Ânemleri de ya┼čad─▒ T├╝rkiye. D├╝nyayla hi├žbir irtibat─▒ yoktu T├╝rkiyeÔÇÖnin. Bu d├Ânemler a┼č─▒ld─▒. Son k─▒rk y─▒lda gerek demokratikle┼čme y├Ân├╝nde gerekse ─░sl├ómi hassasiyetlerin y├╝kselmesi ve kitleleri sarmas─▒ y├Ân├╝nde yo─čun bir d├Ânem ya┼čad─▒ T├╝rkiye. Bu ger├že─či g├Âzard─▒ etmemek laz─▒m. Buradan ┼ču sonu├ž ├ž─▒k─▒yor. Bu d├Ânemler ge├žecektir. Ge├žmi┼čte bu kadar kurumla┼čamayan antidemokratik yap─▒lar bug├╝n ciddi anlamda kurumla┼čma yoluna gitmi┼člerdir. Burada siyasilere b├╝y├╝k g├Ârev d├╝┼č├╝yor. Kendi aralar─▒nda isti┼čare mekanizmalar─▒ kurarak, bu d├Ânemleri en az zararla nas─▒l kapatabileceklerini hesaplamal─▒d─▒rlar. Hukuk├žu, siyaset├ži, ekonomist, t├╝ccar k─▒sacas─▒ herkes kendi misyonunu yerine getirmelidir. Bu yap─▒l─▒rsa bir g├╝n bu dayatmalar─▒n bir esamesi olmayacakt─▒r. Bu yap─▒lmazsa T├╝rkiyeÔÇÖde yine baz─▒ g├╝├žler ├╝lkenin siyasetini belirlemeye devam ederler. Siyasetin ┼čimdiki zay─▒f konumunu g├Âr├╝p ├╝mitsizlenmek anlams─▒z. En az─▒ndan d├╝┼č├╝nen ve bu ├╝lke i├žin bir ┼čeyler yapmaya niyetli olan insanlar i├žin teslimiyet├ži tav─▒r iyi bir tav─▒r de─čil. S├╝reci atlatmam─▒z bu dayatmalara kar┼č─▒ duracak insanlar─▒n niteli─čine ba─čl─▒. Ortaya konan politikalar iyi de─čerlendirilmeli ve tahlil edilmeli. Yap─▒lanlar─▒ sabote anlam─▒nda s├Âylemiyorum, ancak bunlar─▒n toplum taraf─▒ndan iyi anla┼č─▒labilmesi i├žin ayd─▒n kesime b├╝y├╝k g├Ârevler d├╝┼č├╝yor. - ├ľzellikle ─░slami kesimde bu anlamda bir muhalefet cephesi olu┼čmad─▒ m─▒? - Bu konuda hi├ž bir┼čey yap─▒lm─▒yor demiyorum ancak yeterli g├Ârm├╝yorum. Yap─▒lan ya da yap─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝len d├╝zenlemelerin alternatiflerinin ortaya konmas─▒ laz─▒m. Dayatmalara kar┼č─▒ alternatif projeler ├╝retmek zorunday─▒z. Bu projeleri siyaset├žilerin ve halk─▒n ├Ân├╝ne koymak laz─▒m. Halk─▒ sand─▒─č─▒n ba┼č─▒na gitti─či zaman de─čerlendirmesini iyi yapabilmesi ve tavr─▒n─▒ net bir ┼čekilde ortaya koyabilmesi i├žin bilgilendirmek laz─▒m. 5 Bu projeleri halk─▒n ├Ân├╝ne koymad─▒ktan sonra yak─▒nman─▒n ve ┼čik├óyet etmenin bir anlam─▒ yok san─▒yorum. Ne olacak diye kendi kendimize sorabiliriz ancak bu soruyu ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čilere sormak ├žok abes. ├ťlkenin ne olaca─č─▒ her ki┼činin kendisiyle ilgili bir sorun. Bir de bizim dikkat etmemiz gereken bir konu da ┼ču bana g├Âre. Bu ├╝lkede kimlerle neyi nereye kadar yapabiliriz? Hangi ortak payday─▒ nereye kadar payla┼čabiliriz? Bu sorular─▒ iyi cevapland─▒rmam─▒z laz─▒m. ─░┼či ele┼čtiri d├╝zeyinden daha ileri daha olgun noktalara ta┼č─▒yabilmeliyiz. Biz bug├╝n baz─▒ uygulamalar─▒ ele┼čtiriyoruz. Ancak birilerinin bizi ge├žerek, daha ciddi ├ž├Âz├╝mler ├╝retmesi gerekiyor. - MGKÔÇÖn─▒n isti┼čari bir organ oldu─ču s├╝rekli vurgulan─▒r. Ancak sizin de ifade etti─činiz gibi uygulama hi├ž de b├Âyle de─čil. Peki, MGKÔÇÖn─▒n yasal olarak bir yapt─▒r─▒m g├╝c├╝ var m─▒? - T├╝rkiyeÔÇÖdeki siyasi yap─▒ ta ba┼čtan dizayn edilirken askeri bir mant─▒kla yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Askerinin konumunu her zaman d─▒┼čar─▒da tutan bir mant─▒kt─▒r bu. Anayasa ve yasalara bakt─▒─č─▒n─▒zda Milli G├╝venlik Kurulu isti┼čari bir kurumdur. Anayasa MGKÔÇÖdaki kararlar─▒n h├╝k├╝metlere tavsiyesini esas al─▒r. Bunun i├žinde yapt─▒r─▒m diye bir olay yoktur. Ancak gerek h├╝k├╝metlerin zay─▒fl─▒─č─▒ gerekse konjonkt├╝rel olarak silahl─▒ kuvvetlerin durumdan vazife ├ž─▒kartarak kendine s─▒n─▒rlar─▒ koruman─▒n ├Âtesinde tamamen i├ž siyasette de yer aramas─▒ ya da buralara m├╝dahale duygular─▒n─▒n biraz daha depre┼čmesi sonucunda olay yapt─▒r─▒m gibi alg─▒lanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖdeki ─░slami geli┼čmelerden ve d├╝nyayla birlikte geli┼čen insan haklar─▒ ve h├╝rriyetlerle ilgili geli┼čmelerden rahats─▒z olan ├ževreler MGKÔÇÖn─▒n tavsiyelerini yapt─▒r─▒ma d├Ân├╝┼čt├╝ren s├╝rece katk─▒ yapmaktad─▒r. Kanuni d├╝zenlemelerde yapt─▒r─▒m anlam─▒na gelen bir ifade yok, bunu ├ža─čr─▒┼čt─▒racak bir kavram da yok. Bir ba┼čbakan olarak parlamentonun ve siyasi iradenin ├╝zerine g├Âlge d├╝┼č├╝recek uygulamalar─▒n alt─▒na imza atarsan─▒z b├Âyle bir sonu├žla da kar┼č─▒la┼čman─▒z ka├ž─▒n─▒lmaz olur. - Tarifini yapt─▒─č─▒n─▒z yap─▒lanma sadece RefahyolÔÇÖun de─čil, AnasolÔÇÖun da hareket alan─▒n─▒ daraltt─▒. Bundan sonra bu s├╝re├žle her halde t├╝m iktidarlar y├╝zy├╝ze gelecek. - Refahyol h├╝k├╝meti kurulduktan sonra h├╝k├╝metin kendisine dayat─▒lan baz─▒ uygulamalar─▒ yapmayaca─č─▒na y├Ânelik bir ku┼čku zaten vard─▒. H├╝k├╝metin bu tavr─▒n─▒ g├Âr├╝nce gitmesi i├žin birtak─▒m ├žal─▒┼čmalar yap─▒ld─▒ ve bu h├╝k├╝met gitti de. Ancak RefahyolÔÇÖun yapmad─▒klar─▒n─▒ yapaca─č─▒m diye iktidara gelenler de ayn─▒ s├╝re├žle kar┼č─▒la┼čt─▒lar. K─▒sa s├╝reli bir ├ž─▒k─▒┼čtan sonra ├Ânceden belirlenen politikalar istikametinde ├ž─▒kart─▒lacak yasalar hemen MeclisÔÇÖe g├Ânderildi. MGK iradesi kar┼č─▒s─▒nda bu h├╝k├╝met de bir varl─▒k g├Âsteremedi.