Hakları Bilmek ve Sahip Çıkmak Gerekir (VAHDET Dergisi)

...


Bilindi─či ├╝zere ├Âzellikle son d├Ânemde e─čitim camias─▒nda b├╝t├╝n toplum tabakalar─▒n─▒n hissetmekte oldu─ču bir k─▒y─▒m yap─▒lmaktad─▒r. Bu k─▒y─▒mda idari mekanizma ├žo─čunlukla hukuk d─▒┼č─▒ mecrada ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Bu mekanizmay─▒ hukuk ├žer├ževesinin i├žine ├žekmek i├žin neler yapmak gerekir? Her ┼čeyden ├Ânce idari mekanizma, hukuk ├žer├ževesinde anayasal ve yasal olarak olu┼čmu┼č mekanizma demektir. Dolay─▒s─▒yla hukuk sistemini olu┼čturan kurallar, -ki bunlar anayasa, kanun, t├╝z├╝k, y├Ânetmelikler ile bunlar─▒n hepsinin ├╝zerinde Anayasan─▒n 90/son maddesiyle kabul edilmi┼č Birle┼čmi┼č Milletler ─░nsan Haklar─▒ Evrensel Beyannamesi ve Avrupa ─░nsan Haklar─▒ S├Âzle┼čmesiÔÇÖdir- idari mekanizmay─▒, di─čer bir deyi┼čle Y├╝r├╝tmeyi ba─člayan kurallard─▒r. Bu mekanizman─▒n hukuk d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmamas─▒ kural iken ve onun hukuk ├žer├ževesi i├žine ├žekilmesi sorun olmamas─▒ laz─▒m gelirken ge├žmi┼čten buyana ya┼čan─▒lanlar ve ├Âzellikle ya┼čad─▒─č─▒m─▒z son d├Ânemlerdeki uygulamalar ger├žekten bir sorun olarak kar┼č─▒m─▒za geliyor. Asl─▒nda bu yeni bir olay de─čil. ├ťlkede idari mekanizma yani y├╝r├╝tme erki kurulu┼č a┼čamas─▒nda da bu anlamda hukuk d─▒┼č─▒ bir ├žer├ževede olu┼čan mekanizmayd─▒. T├╝rk Hukuk ve ─░dari Sistemi i├žinde idari mekanizman─▒n normal olmayan ┼čartlarda olu┼čtu─ču herkesin malumudur. Dolay─▒s─▒yla hukuk d─▒┼č─▒ uygulamalar bir anlamda kesintisiz devam ediyor. Tabi zaman i├žerisinde bazen bu adaletsizlikler had safhaya ├ž─▒karak insanlar─▒ taciz eder duruma geliyor. Bazen de y├╝r├╝tmenin zay─▒f oldu─ču, bilhassa insan haklar─▒na veya hukuka uygunluktan de─čil de konjonkt├╝r├╝n y├╝r├╝tme aleyhine oldu─ču d├Ânemlerde uygulamalar biraz daha d├╝┼č├╝k dozajda olabiliyor. Fakat ya┼čad─▒─č─▒m─▒z son ├╝├ž y─▒ll─▒k d├Ânemde idari mekanizman─▒n hukuk ├žer├ževesinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kt─▒─č─▒ bir ger├žek. Burada idarenin her ne kadar ger├žekten kusuru ve su├žu varsa da; idari i┼člemlere kar┼č─▒ bu i┼člemlere muhatap olan insanlar─▒n, vatanda┼člar─▒n da ilgisizli─či veya vurdumduymazl─▒─č─▒ ┼čeklinde veya ├žaresizlik anlam─▒nda ifade edilebilecek, hukukla ilgisizli─čin tespitini de yapmadan ge├žmemek laz─▒m. Elbette vatanda┼č─▒n hukukla ilgisinin az kurulabilmi┼č olmas─▒; hukuku kullanan, hukuku kendi menfaatlerine veya ├Âng├Ârd├╝kleri siyasal ve hukuki sistem i├žin kendi lehlerine kullanabilmeyi d├╝┼č├╝nen idarecilerin i┼čini kolayla┼čt─▒rmaktad─▒r. Fakat bir ├╝lkede insanlar hukukla ne kadar fazla ilgiliyse, ne kadar fazla hukuka k─▒ymet veriyorlarsa yani hakk─▒n tarifi anlam─▒nda kendi hukuklar─▒na, kendi haklar─▒na ne kadar malik olabiliyorlarsa, idari mekanizmalar da o nispette ters orant─▒l─▒ olarak hukuk ├žer├ževesinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmakta o derece zorlan─▒rlar. Bizim fark edemedi─čimiz budur. Ne yaz─▒k ki T├╝rkiyeÔÇÖde hukukla ilgi az oldu─ču gibi -bir k─▒sm─▒n─▒ tenzih ederiz- hukuk├žular─▒n bile en az ilgilendi─či alan maalesef hukuktur. B├Âyle olunca da hukuku s├╝fli ama├žlar─▒ i├žin kullanmay─▒ d├╝┼č├╝nen ├ževreler a├ž─▒s─▒ndan neticeye ula┼čmak biraz daha kolay oluyor. Son d├Ânemde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z s─▒k─▒nt─▒lar─▒n temelinde biraz da bunun yatt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. Dolay─▒s─▒yla idari mekanizmay─▒ hukuk ├žer├ževesi i├žerisine ├žekmek, ├Âzellikle insanlar─▒, haklar─▒n─▒n neler oldu─ču ve bu haklar─▒n─▒ nas─▒l kullan─▒labilece─čine ili┼čkin bilgilendirmeden ge├žmektedir. T├╝rkiyeÔÇÖde elbette bir kanuni mevzuat var. ├ľrne─čin, e─čitim ve ├Â─čretimle alakal─▒ kanunlar ve d├╝zenleyici idari i┼člemler var. Bunun ad─▒na mevzuat diyoruz. Bu mevzuat─▒n her hal├╝karda ├žo─čalt─▒l─▒p insanlar─▒n eline ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ laz─▒m. Yani insanlar ├Âncelikle yarat─▒l─▒┼čtan hangi haklara sahip olduklar─▒n─▒ bilmeleri laz─▒m, sonra da evrensel anlamda t├╝m d├╝nya ├╝lkelerinde kabul g├Ârm├╝┼č, imzalanm─▒┼č veya belli oranlarda yapt─▒r─▒mlar─▒ olan hukuk kurallar─▒n─▒ bil- ´Ç¬ VAHDET Dergisinin Nisan 1999 say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. 2 meleri laz─▒m. Yine ├╝lke i├žerisinde uygulama alan─▒ bulan anayasa, kanun, t├╝z├╝k, y├Ânetmelik, genelge gibi mevzuat─▒n da kendileri ile ilgili olanlar─▒n─▒ mutlaka bilmeleri laz─▒md─▒r. Bunun bilinmesi i├žin de bu mevzuat─▒n bu insanlar─▒n eline ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ ile m├╝mk├╝n olabilir. Ne kadar ├žok ├že┼čit yap─▒l─▒r ve bu insanlara ula┼čt─▒r─▒l─▒rsa ├Âncelikle bilgilenme d├╝zeyi belli bir seviyeye gelir. Zaten bug├╝n ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├ža─ča biz bilgi toplumu ├ža─č─▒ diyoruz. Bilgi toplumunun ├Âzelli─či de budur. Bilgi toplumu ile, ├Âncelikle kendi u─čra┼č alan─▒yla alakal─▒, kendisiyle alakal─▒, ├ževresiyle alakal─▒ bilgi sahibi olmaya ├žal─▒┼čan toplumu kastediyoruz. Dolay─▒s─▒yla b├Âyle bir toplumunda yani bilgi toplumunda hukuk kurallar─▒n─▒n bilinmemesi d├╝┼č├╝n├╝lemez. ─░┼čte burada sivil toplum kurulu┼člar─▒na ger├žekten b├╝y├╝k g├Ârev d├╝┼č├╝yor. Hukuk├žulara, Avukatlara, b├╝y├╝k g├Ârevler d├╝┼č├╝yor. G├Ârsel ve yaz─▒l─▒ medyaya, dergilere, gazetelere, televizyonlara, radyolara b├╝y├╝k g├Ârevler d├╝┼č├╝yor. ├ľncelikle bilgilendirme eksikli─činin giderilmesi laz─▒m. Bu eksikli─či giderme ├žer├ževesinde k├╝├ž├╝k giri┼čimlerimiz oldu. E─čitim ve ├ľ─čretimde Haklar ve Y├╝k├╝ml├╝l├╝kler ad─▒ alt─▒nda bir mevzuat ├žal─▒┼čmam─▒z oldu. Ge├žen y─▒l kitap olarak bunu ilgililerine ula┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒k. Fakat ge├žen y─▒l bu bask─▒lar─▒n ve hukuksuzluklar─▒n insan─▒m─▒z─▒ ├žok fazla etkilememesinden olacak ki ilgi azd─▒. Ancak gittik├že bask─▒lar ve hukuk d─▒┼č─▒ uygulamalar ├žo─čal─▒nca ilgi de ayn─▒ oranda artt─▒. Bunun ├╝zerine yo─čunluk olarak ├╝niversitelerde disiplin cezalar─▒, kay─▒t yapmama gibi sorunlar, okuldan atma, bah├želere sokmama, kamp├╝slere girilmesine engel olma, d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒karma gibi bir tak─▒m problemlere ├ž├Âz├╝m yollar─▒ anlam─▒nda ├ťniversitelerde Disiplin Cezalar─▒ ve Hak Arama Yollar─▒ ad─▒yla yeni bir ├žal─▒┼čmam─▒z oldu. Bu konjonkt├╝re biraz daha fazla oturdu─čundan veya di─čer bir ifadeyle ilgililerin yani ├Â─črencilerin can─▒n─▒ yakan uygulamalar─▒n had safhaya ula┼čmas─▒ dolay─▒s─▒yla daha fazla ilgi g├Ârd├╝. G├Ân├╝l ister ki bu ├žal─▒┼čmalar─▒n say─▒lar─▒ ├žo─čals─▒n ve ilgililerine, ├╝niversite ├Â─črencilerine bilhassa bu son g├╝nlerde ├Â─čretmenlere ve dolay─▒s─▒yla orta ├Â─čretim, lise seviyesindeki ├Â─črencilere mutlaka ula┼čt─▒r─▒ls─▒n. ├ç├╝nk├╝ her bir ├žal─▒┼čma ancak kendi ├ževresindeki insanlar─▒ hedef alabiliyor ve onlara kadar ula┼čabiliyor. Fakat ├žok de─či┼čik yerlerde ├žok de─či┼čik kesimlerden hukuk├žular─▒n bu alandaki ├žal─▒┼čmalar─▒ mutlaka ├žok daha farkl─▒, ├žok daha geni┼č kesimlere hitap edecektir. Haklar─▒n neler oldu─čuna ili┼čkin bilgileri elde eden insanlar elbette ki o bilgiler i├žerisinde bu haklar─▒n nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ da g├Âreceklerdir. Bu sayede de hukuk├žularla ve avukatlarla daha fazla mesai i├žerisinde olacaklar, kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak etkile┼čme ve yard─▒mla┼čma konumuna gireceklerdir. O zaman bu muhatap mekanizmay─▒ yani y├╝r├╝tmeyi hukuk ├žer├ževesinin i├žerisine ├žekmek biraz daha m├╝mk├╝n olabilir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. ├ç├╝nk├╝ idare mahkemelerine ve Dan─▒┼čtayÔÇÖa yap─▒lan ba┼čvurular─▒n bir k─▒sm─▒ndan ger├žekten olumlu neticeler, olumlu cevaplar almak m├╝mk├╝nd├╝ ve bunun ├Ârneklerini bu yazd─▒─č─▒m─▒z kitaplarda veya makalelerde ortaya koymaya ├žal─▒┼čt─▒k. Zaman zaman gazetelerde bu haberler ├ž─▒k─▒yor. Dolay─▒s─▒yla g├Âr├╝l├╝yor ki hukuku ger├žekten amac─▒na uygun olarak kullanmay─▒ becerebildi─čimiz oranda neticeye biraz daha yakla┼čm─▒┼č say─▒l─▒r─▒z. Burada denilebilir ki T├╝rkiyeÔÇÖde hukuk siyasalla┼čm─▒┼čt─▒r, denilebilir ki hukuk belli kesimlerin amac─▒na hizmet ediyor. Bunlar─▒n g├Âreceli konular oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Elbette ki bir ├žok kesim hukuku kendi zaviyesinde, kendi menfaatleri ├žer├ževesinde kullanacakt─▒r. Bu amac─▒n tamamen ├Ân├╝ne ge├žmek m├╝mk├╝n de─čil. Ancak bu eylemin ve i┼člevin ├Ân├╝ne ge├žmek m├╝mk├╝n. Bunun imk├ón─▒n─▒n da, hukuku ger├žekten hukukun amac─▒na uygun kullanmaktan ge├žece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bunun i├žindir ki, mevzuat ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n ve ├ž├Âz├╝m yollar─▒n─▒n m├╝mk├╝n oldu─ču kadar T├╝rkiyeÔÇÖdeki b├╝t├╝n insanlara ula┼čmas─▒ gerekir diyorum. Bu sadece e─čitim ve ├Â─čretimle alakal─▒ de─čil, bir i┼č├ži kesimi i├žinde ayn─▒ ┼čey s├Âz konusu, bir esnaf kesimi i├žin, memur kesimi i├žin veya t├╝ccar, sanayici kesimi i├žin ayn─▒ ┼čey s├Âz konusu. ├ç├╝nk├╝ her birinin, hem do─ču┼čtan bir insan olarak getirdi─či haklar─▒ var ve tabi kar┼č─▒l─▒─č─▒nda y├╝k├╝ml├╝l├╝kle- 3 ri var, hem de mevcut y├╝r├╝rl├╝kteki mevzuat a├ž─▒s─▒ndan tan─▒nm─▒┼č haklar─▒ ve y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri vard─▒r. B├╝t├╝n bunlar etrafl─▒ca bilinerek daha bilin├žli bir mesleki veya insani m├╝cadele verilebilir. ├ľnemli bir husus da bu m├╝cadelenin ad─▒ ne olursa olsun, amac─▒na uygun ve kendi do─čal zemininde yap─▒lmas─▒ gerekir. Hukuk d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmakla itham etti─čimiz kesimi, hukuk i├žine ├žekmenin yolu yine hukuki m├╝cadeleden ge├žmektedir. Son k─▒y─▒mda ├Âncelikli olarak ba┼č├Ârt├╝l├╝ bayan ├Â─čretmenlerin hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Bu ├Â─čretmenler, kendi istekleriyle istifa ile g├Ârevden at─▒lma aras─▒nda bir tercihe zorlan─▒yorlar. Oysa bizim bildi─čimiz kadar─▒yla mevcut yasalara g├Âre bile bu ├Â─čretmenlerin ├Âyle yaka pa├ža kap─▒ d─▒┼čar─▒ edilmeleri kolay de─čil. G├Ârevden at─▒lmalar─▒ durumunda mahkeme yoluyla g├Âreve d├Ânmeleri veya bir tak─▒m haklar─▒n─▒ almalar─▒ m├╝mk├╝n oluyor. Ama kendi istekleriyle istifa ettikleri zaman bundan mahrum oluyorlar. Bundan dolay─▒ h├╝k├╝metin ├Âzel olarak g├Ârevlendirdi─či ki┼čiler bir tak─▒m dikta rejimlerinin kulland─▒─č─▒ ikna odalar─▒n─▒ kullanarak ├Â─čretmenleri istifaya ikna etme ├žabas─▒ i├žine giriyorlar. Bu konudaki hukuk m├╝cadelesi hakk─▒nda ├Â─čretmenlere baz─▒ pratik bilgiler vermeniz m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? Do─črudur biz de bununla s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒yoruz. Bu yine mevzuat─▒n yeteri kadar bilinmemesinden kaynaklan─▒yor. ├ľrne─čin; devlet memuru olmas─▒ nedeniyle bir ├Â─čretmenin, ba┼čta anayasa olmak ├╝zere Memurin Muhakemat─▒ Hakk─▒nda Muvakkat Kanunu, Devlet Memurlar─▒ Kanununu ve bununla alakal─▒ k─▒l─▒k k─▒yafet y├Ânetmeli─čini veya ├Â─čretmenler ve ├Â─črencilere ili┼čkin disiplin y├Ânetmeliklerinin h├╝k├╝mlerini bilmesinde yarar vard─▒r. Bunlar─▒ bildiklerinde g├Âreceklerdir ki disiplin cezalar─▒ dolay─▒s─▒yla bir memurun g├Ârevden al─▒nmas─▒ veya g├Ârevine son verilmesi, meslekten ├ž─▒kar─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir. Disiplin cezalar─▒n─▒ kanun veya y├Ânetmelikler tahdidi olarak saym─▒┼člard─▒r. Bu ┼ču demektir: Her bir disiplin su├žunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda cezas─▒ belirlenmi┼čtir. Bunlar kanuna ve hukuka ayk─▒r─▒ olsa da hepsi de var oland─▒r. Yani var olandan yola ├ž─▒karak konu┼čuyoruz. O halde bunlar─▒n kar┼č─▒l─▒klar─▒ belirlenmi┼čtir. Bu kar┼č─▒l─▒klar─▒n d─▒┼č─▒nda, kar┼č─▒l─▒klar─▒n─▒ a┼čan bir ceza verilmesi halinde veya ceza yerine ge├žen g├╝venlik tedbiri uygulanmas─▒ halinde, i┼čte bu son d├Ânemde a├ž─▒─ča alma tarz─▒nda g├Âr├╝len, disiplin soru┼čturmas─▒na ba┼člar ba┼člamaz a├ž─▒─ča alma uygulamalar─▒nda oldu─ču gibi, bunlar─▒n hukuk d─▒┼č─▒ say─▒laca─č─▒n─▒ anlamak m├╝mk├╝n olabilecektir. Bu meyanda Anayasan─▒n 38. maddesinde ifade edilen, ÔÇťCeza ve ceza yerine ge├žen g├╝venlik tedbirleri ancak kanunla konulurÔÇŁ h├╝km├╝n├╝n herkes taraf─▒ndan iyi bilinmesi gerekir. Bu g├╝n kar┼č─▒la┼č─▒lan bir├žok k─▒s─▒tlama bu h├╝km├╝n ihlali niteli─čindedir. Yine Anayasan─▒n 137. maddesinde d├╝zenlenen ÔÇťKANUNSUZ EM─░RÔÇŁ konusunda ├žok az bilgi sahibi olundu─ču ger├žektir. Bu konunun da bilinmesinde yarar vard─▒r. Dolay─▒s─▒yla memur arkada┼člar─▒m─▒z─▒n kendi istekleriyle, herhangi bir disiplin cezas─▒ almadan veya almak ├╝zereyken veya ald─▒ktan sonra memuriyetten at─▒lma korkusuyla istifa etmelerini do─čru bulmuyorum. Bu tutum bilgi eksikli─činden kaynaklanmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla yapacaklar─▒ ┼čey disiplin cezalar─▒na itiraz etmektir. Disiplin soru┼čturmas─▒ nedeniyle a├ž─▒─ča al─▒nm─▒┼člarsa ─░dare Mahkemelerinde dava a├žacaklar gerekirse kendilerine uygulanan i┼člemin esas─▒n─▒ te┼čkil eden d├╝zenleyici i┼člem hakk─▒nda, yani bu bir y├Ânetmelik veya bir genelgeyse, bu y├Ânetmelik ve genelgeler hakk─▒nda idare mahkemelerinde veya genel bir d├╝zenlemeyse Dan─▒┼čtayÔÇÖda gerekli davalar─▒ a├ž─▒p bu d├╝zenleyici i┼člemlerin iptalini sa─člamalar─▒ gerekecektir. ─░kinci olarak ta kendilerine uygulanan cezan─▒n hukuka ayk─▒r─▒l─▒k ┼čartlar─▒ varsa bu i┼člemlerin iptali yoluna gidecekler. Dolay─▒s─▒yla g├Âr├╝lecek ki bu i┼člemler iptal edilse de edilmese de, ceza verilse de verilmese de veya uygulansa da uygulanmasa da memuriyetten at─▒lma diye bir olay s├Âz konusu de─čildir. 4 Burada idarenin tutumunu da de─čerlendirmek gerekir. ─░dare ne yap─▒yor? ─░dare bir tak─▒m valilik ve kaymakaml─▒k genelgeleriyle veya il├že milli e─čitim m├╝d├╝rlerinin yaz─▒lar─▒yla, tamimleriyle ├Â─čretmenleri korkutarak onlar─▒n g├Ârevden al─▒nabileceklerini veya emre itaatsizlik dolay─▒s─▒yla aleyhlerinde ceza davas─▒ a├ž─▒labilece─čini ifade ediyor. Ayr─▒ca haklar─▒nda emre itaatsizlik nedeniyle a├ž─▒lacak ceza davas─▒n─▒n soru┼čturma a┼čamas─▒nda, Memurin Muhakemat─▒ Hakk─▒nda Muvakkat Kanun h├╝k├╝mleri uyar─▒nca a├ž─▒─ča alma veya g├Ârevden alma ┼čeklinde y├╝r├╝t├╝lece─čini belirterek korkutmakta veya ikna odalar─▒nda bu mevzular─▒ ve dayatmalar─▒ ├Â─čretmenlerin ├Ân├╝ne getirerek istifa ettirdiklerini g├Âr├╝yoruz. ├ľ─čretmenler biraz daha bilin├žli olurlarsa bu ikna odalar─▒nda veya savunmalar─▒nda ├žok daha rahat olabilirler. Mevzuat─▒ iyi bilirlerse, hukuka biraz daha yak─▒n olabilirlerse, hukuk├žularla biraz daha fazla mesai i├žerisinde bulunurlarsa bu uygulamalar─▒ tersine ├ževirme imk├ónlar─▒ olabilir. Nitekim daha d├╝n gazetede okudu─čumuz kadar─▒yla bir ba┼čka ilde bir ├Â─čretmenin a├ž─▒─ča al─▒nma i┼člemine kar┼č─▒ idare mahkemesine yap─▒lan m├╝racaatla y├╝r├╝tmenin durduruldu─čunu ve ├Â─čretmenin disiplin soru┼čturmas─▒ devam ederken g├Ârevinin ba┼č─▒na d├Ând├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ okuduk. Dolay─▒s─▒yla bu en ba┼čta belirtti─čim hukuk kurallar─▒ ne kadar adil olmasa da ne kadar hukuka ayk─▒r─▒ olsa da mutlaka bu mevzuat i├žerisinde muhatab─▒ olan memurun veya ├Â─črencinin istifade edebilece─či bir tak─▒m kurallar vard─▒r veya bu kurallar─▒ uygulayacak ger├žekten adalete yatk─▒n, adil karar verebilecek insanlar vard─▒r. Hi├žbir sistemde t├╝m insanlar─▒n adaletten soyutland─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝n de─čildir. B├Âyle bir ┼čey d├╝┼č├╝nmek insani de de─čildir. Mutlak surette hukukun uygulay─▒c─▒lar─▒ i├žerisinde ger├žekten adil olabilecek, adil davranacak insanlar her sistem i├žerisinde mevcuttur ki, ├Ânemli olan bizim hukuka yatk─▒nl─▒─č─▒m─▒z─▒ geli┼čtirip bu insanlar─▒n hukuka uygun kararlar vermesine yard─▒mc─▒ olmam─▒zd─▒r. Ama biz b├Âyle bir gayret i├žerisinde olmay─▒nca kar┼č─▒m─▒zdaki h├ókimlerden, savc─▒lardan veya y├Âneticilerden hukuka uygun davranmalar─▒n─▒ beklemek birazda abes gibi geliyor. Evet, h├ókimlerin adil davranma ve adil karar verme gibi g├Ârevleri var fakat onlara yard─▒mc─▒ olman─▒n yolu da mutlak surette muhatab─▒ olan, uygulamalar─▒n muhatab─▒ olan insanlar─▒n hukuka olan ilgi ve alakalar─▒d─▒r. Bu ikisini bir araya getirmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒zda i┼čte o hukuk m├╝cadelesi dedi─čimiz olay g├╝ndeme geliyor. Bu hukuk m├╝cadelesinde ma─čdur olan taraf─▒n zaferle ├ž─▒kaca─č─▒na, netice alaca─č─▒na ben inan─▒yorum. Bunun zaman zaman ├Ârneklerini de g├Âr├╝yoruz. Kald─▒ ki bizim mesle─čimiz, u─čra┼č alan─▒m─▒z savunma g├Ârevidir. Savunman─▒n da i┼či, zaten ad─▒ ├╝st├╝nde bu tip yanl─▒┼č uygulamalar─▒ veya hukuka ayk─▒r─▒l─▒klar─▒ giderme noktas─▒nda yarg─▒ya yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. Dolay─▒s─▒yla savunman─▒n bu g├Ârevi yapabilmesi, savunulan insan ile savunan insan─▒n bilgi, beceri ve gayret anlam─▒nda mutlak i┼čbirli─čiyle m├╝mk├╝n olabilir. Bug├╝ne kadar bunun ├Ârneklerini ├žok az g├Ârm├╝┼čt├╝k. En b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒lar─▒m─▒zdan biri buydu. Fakat her halde Allah bizi bununla imtihan ediyor olsa gerek son d├Ânemde insan─▒m─▒z─▒n hukukla ilgisinin biraz daha yo─čunla┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Uygulamalara ├╝z├╝lmekle birlikte gelinen noktada hukuka olan yatk─▒nl─▒─č─▒ ve yak─▒nl─▒─č─▒ olumlad─▒─č─▒m─▒ da belirtmek isterim. Bu bask─▒lar b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ├Âzel okullar─▒ da ku┼čatm─▒┼č durumda. ├ľzel okullar─▒n sahiplerinde ve y├Âneticilerinde ise okullar─▒n─▒n kapat─▒lmas─▒ ve bunca sermayelerinin bo┼ča gitmesi endi┼česi var. Oysa hukuki dayana─č─▒ olmayan bir yasa─č─▒n ne derece uyguland─▒─č─▒na dair raporlar─▒n bir okulun kapat─▒lmas─▒ i├žin gerek├že say─▒lamayaca─č─▒ ortadad─▒r. Bu konuda neler s├Âyleyebilir ve despot├ža yasaklar kar┼č─▒s─▒nda ├Âzel okullar─▒n verebilecekleri hukuk m├╝cadelesi hakk─▒nda ne gibi pratik bilgiler verebilirsiniz? Elbette ki ├Âzel okullar ayn─▒ zamanda ticari kurulu┼člard─▒r. Ama ├Âzel okullar ayn─▒ zamanda da Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ kamu kurumu niteli─činde kurulu┼člard─▒r. Dolay─▒s─▒yla 5 onlar─▒n ├Âzel okul kurumlar─▒na ili┼čkin mevzuat─▒ vard─▒r. Bu mevzuata uyma zorunlulu─ču vard─▒r. Ancak bu, hukuka ayk─▒r─▒ i┼člemlerin de muhatab─▒ olma anlam─▒na gelmez. Hukuka ayk─▒r─▒ bir tak─▒m i┼člemler varsa, okul y├Ânetimi veya bunlar─▒n olu┼čturdu─ču sivil kurulu┼člar hukukun ger├žekle┼čmesi i├žin bir g├Ârev ├╝stlenmeli, hukuka ayk─▒r─▒ olan konularda direnmeli ve hukuku kullanmal─▒d─▒r. Bununla beraber yine bu ├Â─čretim kurumlar─▒nda ├žocu─ču olan vatanda┼člara da b├╝y├╝k g├Ârev d├╝┼č├╝yor. Velilerin de, gerek ├žocuklar─▒yla alakal─▒, gerek ├žocuklar─▒n─▒n ├Â─čretmenleriyle alakal─▒ haklar─▒n─▒ bilme ve kullanma noktas─▒nda belli bir bilin├ž d├╝zeyine ula┼čmalar─▒ gerekiyor. ├ľrne─čin; dersleri bo┼č ge├žen ├Â─črenci velilerinin valili─če, kaymakaml─▒─ča, il├že milli e─čitim m├╝d├╝rl├╝klerine yapacaklar─▒ m├╝racaatlar, bu derslerin bo┼č ge├žmesinden do─čacak ve do─čmu┼č sak─▒ncalar─▒ ortaya koyabilecek a├ž─▒klamalar, haz─▒rlanacak raporlar belki uygulamalar─▒n daha yumu┼čak olmas─▒na, farkl─▒ ├ž├Âz├╝mler bulunmas─▒na yarar sa─člayabilir. Hen├╝z bunun dahi denendi─čini pek fazla g├Ârmedik. ├çok az ├Ârnekleri var belki. ├ťlkede hukuk mevzuat─▒n─▒n iyile┼čmesi, insanlar─▒n ya┼čant─▒lar─▒n─▒n kolayla┼čt─▒r─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilmesi biraz da o insanlar─▒n kendi ya┼čant─▒lar─▒n─▒ ortaya koymas─▒yla m├╝mk├╝n. Yani arz talebe g├Âredir. Belli bir yerde elbette ki despot├ža uygulamalar bunu dikkate almayabilir ama halk─▒n belirleme g├╝c├╝n├╝ ve iradesini ortaya koymamas─▒ halinde olumlu yakla┼č─▒mlar, olumlu uygulamalar beklemek biraz hayalcilik olur. Dolay─▒s─▒yla sorunun ├ž├Âz├╝m├╝ biraz da, halk─▒n bu noktada kendi iradesini hukuk d─▒┼č─▒na ta┼čmamak ┼čart─▒yla ortaya koymas─▒nda yat─▒yor. Hen├╝z daha bu safhada olunmad─▒─č─▒n─▒, bu safhaya gelinmedi─čini g├Âr├╝yoruz. Ge├ž kal─▒nm─▒┼čt─▒r ve uygulamada bir varl─▒k g├Âr├╝lememi┼čtir, fakat yeni yeni olumlu i┼čaretlerini hissediyoruz. Baz─▒ yerlerde velilerin, valiliklere ve kaymakaml─▒klara dilek├že verdiklerini g├Âr├╝yoruz. Bunu ├Ânemli bir geli┼čme olarak g├Âr├╝yorum. ├ľzel okullar─▒n s─▒rf k─▒l─▒k k─▒yafet nedeniyle kapat─▒lmas─▒ mevzuatta m├╝mk├╝n de─čil. Ancak elbette ki -toplum m├╝hendisleri diye ifade etti─čimiz topluma kendi arzular─▒nca g├Âmlek bi├ženler- bu yola gitmeyi d├╝┼č├╝nebilirler, ├Âzel okullar─▒n kapat─▒lmas─▒ noktas─▒nda bir tak─▒m bask─▒lar yapabilirler. ├ľzel okullar─▒n da buna direnmesi gerekir. Bu direni┼č i├žin kanuni mevzuat yeterli olmakla birlikte, bunun sivil itaatsizlik ┼čeklinde belirecek eylemlerle de beslenmesini zaruri g├Âr├╝yorum. Bir de siyasi m├╝cadele yoluyla de─či┼čik siyasi mekanizmalar─▒ harekete ge├žirerek, vatanda┼č─▒n ├žocu─čunun e─čitimine bizzat kendi katk─▒s─▒ ├žer├ževesinde uyum kanunlar─▒n─▒n ├ž─▒kmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilirler, yol g├Âsterebilirler, siyasileri uyarabilirler, siyasilere bask─▒ yapabilirler. B├╝t├╝n bunlar sivil toplum kurulu┼člar─▒ vas─▒tas─▒yla veya velilerin okul dernekleri, koruma dernekleri, okul aile birlikleri ve daha de─či┼čik isimler alt─▒nda toplu faaliyetleriyle toplu gayretleriyle sa─članabilir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bu m├╝cadelenin olur veya olmazl─▒─č─▒, b├Âyle bir gayretin neticesinde belli olacak bir husustur. B├Âyle bir gayreti yo─čun anlamda ┼ču ana kadar g├Ârmedik. Ama bunlar yap─▒labilirse neticenin ne olabilece─čini net kestirmek m├╝mk├╝n de─čilse de, ben tahmin ediyorum ki mutlaka iyi neticeler al─▒nabilir. Ba┼č├Ârt├╝s├╝ m├╝cadelesinin ├Ânemli bir boyutunu ├╝niversitelerde ├Â─črenim g├Âren ├Â─črencilere y├Ânelik bask─▒lara kar┼č─▒ verilen m├╝cadele olu┼čturuyor. Bu ├Â─črencilerin okuma haklar─▒n─▒ koruyabilmek i├žin vermeleri gereken hukuk m├╝cadelesi hakk─▒nda neler tavsiye ediyorsunuz? ├ľ─črencilerin okuma haklar─▒n─▒ koruyabilmeleri, ├Â─čretmenlerin k─▒l─▒k k─▒yafetlerini inan├žlar─▒ gere─či koruyarak verdikleri m├╝cadeleden daha kolay oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. ├ťniversite amac─▒ ve yap─▒s─▒ gere─či akademik bir kurum. Her ne kadar kamu kurumu olarak say─▒lsa bile daha ├Âzg├╝r bir ortam─▒n ├Âng├Âr├╝ld├╝─č├╝ bir kurum. Dolay─▒s─▒yla buradaki ├Â─črencilerin de bu m├╝cadelede daha avantajl─▒ olabileceklerini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Neticelere bakarak konu┼čuldu─čunda 6 belki bunu o kadar a├ž─▒kl─▒kla s├Âylemek m├╝mk├╝n olmayabilir. Fakat ├ťniversitelerde hukuk m├╝cadelesinin hen├╝z yeteri kadar verilememi┼č oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Di─čer bir husus da hi├ž bir direni┼č g├Âstermeden idarenin buyruklar─▒na teslim olunmas─▒n─▒n yol a├žt─▒─č─▒ durumdur. Bu teslimiyetin ├Â─črenci kitlesi ├╝zerinde meydana getirdi─či ├╝z├╝nt├╝ ve yaln─▒zl─▒k duygusunun hukuk m├╝cadelesine de etki etti─či g├Âr├╝l├╝yor. ├ľ─črencilerin, sorunlar─▒n─▒ anlatma hususunda iki t├╝r imk├ón─▒ vard─▒r ki, ├Â─čretmenlerin bu imk├ónlara sahip olmas─▒ zordur. ├ľ─črenciler gerekti─činde y├Âneticilerine, idarecilerine, rekt├Ârlerine, dekanlar─▒na ba┼čvurarak haklar─▒n─▒ arayabilirler. Ayr─▒ca ├Â─črenci kesimi haklar─▒n─▒ idari ve hukuki yollardan aramalar─▒na imk├ón verilmedi─činde sokakta insanlara duyurarak da anlatabilirler. Gerekti─činde siyasilere giderek bu haklar─▒n─▒ arayabilirler. Ama kendilerine yap─▒lan hukuk d─▒┼č─▒ uygulamalara kar┼č─▒ da bir hukuk m├╝cadelesi ba┼člatmalar─▒ gerekiyor. Bunun ba┼člad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. G├╝zel ├Ârneklerini g├Âr├╝yorum. Fakat hen├╝z bu ├Ârneklerin neticesi al─▒nmam─▒┼č olabilir. Ger├žekten de al─▒nmam─▒┼čt─▒r. Ancak bu m├╝cadeleler ne kadar yo─čun devam edebilirse o kadar neticeye yakla┼č─▒labilece─čini, daha do─črusu iyi neticeler al─▒nmaya ba┼člayabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bir kere hukuksuzluk bir di─čer ad─▒yla z├╝l├╝m hi├žbir zaman abad olmaz. Tarih boyunca hep ge├žici olarak kalm─▒┼čt─▒r. Ama ge├žici olarak kalmas─▒n─▒n ┼čart─▒ mutlak surette buna kar┼č─▒ verilen m├╝cadeleden ge├žer. E─čer b├Âyle bir m├╝cadele ile kar┼č─▒la┼čmaz ise z├╝l├╝m, evet yine ilelebet olmaz ama uzun ├Âm├╝rl├╝ olur. Kar┼č─▒s─▒nda ger├žekten nitelikli bir hukuki m├╝cadele g├Ârd├╝─č├╝nde de geri ad─▒m atma veya toplumuyla bar─▒┼čma zorunlulu─ču hissedecektir. Burada toplumun iradesinin ├Ânemi b├╝y├╝kt├╝r. ├ťniversiteler bunun en iyi zeminleridir. ├ťniversitelerde akademik veya sosyolojik anlamda kendi ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ kullanabilecek, hak ve y├╝k├╝ml├╝l├╝klerinin fark─▒nda olan bir toplumdan bahsediyoruz. Elbette ki ├Â─črencilerin mutlaka hukuk├žu olmalar─▒ gerekmiyor. Kendileriyle alakal─▒ mevzuat─▒ ve haklar─▒ kullanma yollar─▒n─▒ ├Â─črendi─či oranda yine ba┼čta da belirtti─čimiz gibi hukuk├žularla daha yak─▒n diyaloga girerek m├╝cadele etmeleri sayesinde ve ayr─▒ca kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ z├╝l├╝m olarak ifade edilebilecek uygulamalar─▒ kendi velilerine ve ├ževrelerine, yani topluca halka ula┼čt─▒rabildiklerinde daha b├╝y├╝k kesimleri harekete ge├žirebilirler. B├Âylece netice almaya do─čru biraz daha elveri┼čli imkanlar sa─člamalar─▒ m├╝mk├╝n olabilir. Bu ├žer├ževede ├Â─črencilerimizin Y├╝ksek ├ľ─čretim Kanunu ve Y├╝ksek├Â─čretim Disiplin Y├Ânetmeli─čini ger├žekten ├žok iyi bilmeleri gerekiyor. Bunlar─▒ a├ž─▒p bakt─▒klar─▒nda g├Âreceklerdir ki k─▒l─▒k k─▒yafet yasa─č─▒na ili┼čkin herhangi bir d├╝zenleme kanunlar─▒m─▒zda yoktur. Y├ľK kanununun Ek- 17. Maddesi ├╝stelik k─▒l─▒k k─▒yafeti serbest b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca Y├ľK Disiplin Y├Ânetmeli─činde de yine k─▒l─▒k k─▒yafeti yasaklayan bir h├╝k├╝m yoktur. Kald─▒ ki olsa bile Anayasaya ve kanuna ayk─▒r─▒ olmas─▒ nedeniyle yok h├╝km├╝nde say─▒l─▒r. ├ťniversitelerde k─▒l─▒k k─▒yafete ili┼čkin d├╝zenlemeler genelde genelgeler ┼čeklinde yap─▒labilmektedir. Bu ┼čekilde yap─▒yorlar. Dolay─▒s─▒yla bu genelgeler tamamen kanuna ayk─▒r─▒, ba┼člang─▒├žta da anayasaya ayk─▒r─▒, daha evvelde de insan haklar─▒na, Avrupa ─░nsan Haklar─▒ S├Âzle┼čmesine ayk─▒r─▒d─▒r. B├╝t├╝n bu ayk─▒r─▒l─▒klar─▒ de─čerlendirerek ve kullanarak iyi bir hukuk m├╝cadelesi verilebilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Yine bu noktada ├Â─črencilerimizin b├╝t├╝n bunlar─▒ yaparken idareyi yani T├╝rkiyeÔÇÖdeki yap─▒sal sistemi iyi bilmeleri gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Yani kuvvetler ayr─▒l─▒─č─▒ olarak da ifade etti─čimiz Yasama, Y├╝r├╝tme ve Yarg─▒n─▒n ne anlama geldi─čini, bu ├╝├ž erkin birbiriyle olan ili┼čkisinin iyi de─čerlendirilmesini ve bu noktada siyasi sisteme bask─▒ yap─▒lmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Her ne kadar 10-15 y─▒ll─▒k aralarla bu ├╝├ž erkin birbirine kar─▒┼čt─▒─č─▒ ve y├╝r├╝tme erkinin -ki onunda ba┼č─▒nda her zaman h├╝k├╝met olmayabiliyor, daha farkl─▒ g├╝├žler olabiliyor- daha bask─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├Ânemler olsa bile bunlar─▒n hi├žbir zaman 7 ilelebet olmayaca─č─▒n─▒ tarih i├žerisinde g├Ârd├╝k. K─▒sa d├Ânemli uygulamalar ┼čeklinde geliyor. Fakat uzun d├Ânemli, daha fazla nefesli uygulamalar ┼čeklinde kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kt─▒─č─▒nda -ki bug├╝n kar┼č─▒m─▒zda olan─▒n bu ┼čekilde oldu─čunu hissediyoruz-buna kar┼č─▒ da uzun soluklu bir m├╝cadele, yani hukukla ve siyasetle donat─▒lm─▒┼č bilin├žli bir m├╝cadelenin bunun ├╝stesinden gelebilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Dolay─▒s─▒yla ├Â─črencilerimizin kendileriyle alakal─▒ mevzuat─▒ ger├žekten iyi bilmeleri ve her bir hukuksuzlukla alakal─▒ mutlaka yarg─▒ yoluna ba┼čvurmalar─▒ gerekir. Ben hukuk├žu oldu─čum i├žin ancak yarg─▒ yolunu insanlara sal─▒k verebilirim. Hukukun kullan─▒lmas─▒ d─▒┼č─▒nda hak arama yollar─▒ da vard─▒r. Fakat bu yollarla alakal─▒ sivil toplum kurulu┼člar─▒, sosyologlar, toplum bilimciler belki daha farkl─▒ yollar g├Âsterebilirler. Bizim g├Ârevimiz buradaki hukuk m├╝cadelesinde neler yap─▒labilirli─čini ortaya koymakt─▒r. Dolay─▒s─▒yla ├Â─črenciler i├žin bu m├╝cadele daha kolay ve daha bilin├žli bir m├╝cadeledir. Okuma haklar─▒n─▒, ├Â─čretim haklar─▒n─▒ koruyabilmeleri i├žin hukuk m├╝cadelesine biraz daha fazla de─čer vermeleri gerekiyor diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. S├Âz├╝n buras─▒nda ├Ânemli bir hususun alt─▒n─▒ ├žizmek gerekiyor: Y├ľ Kanunu ve Y├ľK Disiplin Y├Ânetmeli─činde k─▒l─▒k k─▒yafeti yasaklayan bir h├╝k├╝m bulamayan idareciler, kurtulu┼ču Anayasa Mahkemesinin karar gerek├želerinde bulmaktad─▒rlar. Ve demektedirler ki, ÔÇť┼×u andaki madde ÔÇśY├╝r├╝rl├╝kteki kanunlara ayk─▒r─▒ olmamak ┼čart─▒yla, y├╝ksek├Â─črenim kurumlar─▒nda k─▒yafet serbesttirÔÇÖ diyor. Buna da iptal davas─▒ a├ž─▒ld─▒ ama Anayasa Mahkemesi bunu iptal etmedi. Sadece Anayasaya uygun yorum y├Ântemiyle bunu sonu├žland─▒rd─▒ ve ÔÇśK─▒l─▒k k─▒yafet serbest├«si, dini inan├ž nedeniyle boyun ve sa├žlar─▒n ├Ârt├╝ ve t├╝rbanla kapat─▒lmas─▒n─▒ ve dinsel nitelikteki giysileri kapsamazÔÇÖ dedi. Yani k─▒l─▒k k─▒yafet serbest├«sinin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. Bu g├╝n t├╝rban k─▒l─▒k k─▒yafet serbest├«si i├žinde de─čildir.ÔÇŁ1 Bu fetva, tamamen hukuki dayanaktan yoksundur. Bu ifadelerin hukuktan yoksunlu─čunu yine ayn─▒ ki┼či ayn─▒ yaz─▒n─▒n bir ka├ž paragraf ├Âncesinde itiraf ediyor: ÔÇťAnayasam─▒zla koruma alt─▒na al─▒nan k─▒yafet kanunumuzda ba┼č─▒n─▒ ├Ârteceksin ya da ├Ârtmeyeceksin diye bir k─▒s─▒tlama yokÔÇŁ Bu s├Âzler ─░stanbul ├ťniversitesi Rekt├Âr Yard─▒mc─▒s─▒ Nur SERTERÔÇÖe aittir. Bir ka├ž ki┼či i├žin ├ž─▒kar─▒lan ÔÇťAtat├╝rk ├ľ─črencileri DergisiÔÇŁnde Rekt├Âr Yard─▒mc─▒s─▒n─▒n bahsetti─či bu husus, Anayasa Mahkemesinin EK-17. maddenin iptaline ili┼čkin talebe kar┼č─▒l─▒k, maddenin Anayasaya ayk─▒r─▒ olmad─▒─č─▒ karar─▒n─▒n gerek├žesidir. Anayasa Mahkemesi bir yandan Ek-17. maddenin Anayasaya uygunlu─čuna karar verirken, di─čer yandan da bu karar─▒n gerek├žesinde ba┼č├Ârt├╝s├╝n├╝n k─▒l─▒k k─▒yafet serbest├«si i├žinde de─čerlendirilemeyece─čini ifade etmektedir. Ancak bu ifade Anayasa Mahkemesinin yorumudur. Karar─▒ de─čildir. Zira ÔÇťAnayasa Mahkemesinin kararlar─▒n─▒n bir kanunun veya kanun h├╝km├╝ndeki kararnamenin tamam─▒n─▒ veya bir h├╝km├╝n├╝ iptale ili┼čkin olabilece─čini, bu iptal karar─▒n─▒ verirken de kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol a├žacak bi├žimde h├╝k├╝m tesis edemeyece─činiÔÇŁ amir Anayasan─▒n 153/2. maddesi g├Âz ard─▒ edilmektedir. D├╝n Anayasan─▒n 153. maddesini Anayasada belirlenen ┼čekliyle ├Â─črencilerine ├Â─čreten baz─▒ ├Â─čretim ├╝yeleri, bu g├╝n tam tersine hareketle yukar─▒daki yazar─▒n yorumunda oldu─ču gibi davranarak ├Â─črencilerine ba┼č├Ârt├╝s├╝ yasa─č─▒ koymakta ve Anayasa Mahkemesinin karar gerek├želerini yeni bir uygulaman─▒n dayana─č─▒ olarak g├Âstermekteler. ├çifte standard─▒n bu ├Ârne─čine kar┼č─▒ yine en etkin yol, bu yasak├ž─▒lar─▒n silah─▒ olan Anayasa ve maddelerini kullanabilmektir. 1 Nur SERTER, ÔÇťT├╝rban Siyasal Bir Simge Haline Gelmi┼čtirÔÇŁ, Atat├╝rk ├ľ─črencileri Dergisi, ─░stanbul: 1998, say─▒.1. 8 Son olarak da, b├╝t├╝n bu haks─▒z uygulamalar kar┼č─▒s─▒nda insan haklar─▒ kurulu┼člar─▒n─▒n ne gibi bir tav─▒r tak─▒nmalar─▒ gerekti─či hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerinizi ├Â─črenmek ve b├╝t├╝n bu kurulu┼člara y├Ânelik tavsiyelerinizi almak istiyoruz. Art─▒k d├╝nyada siyasetin sadece parlamenter bir m├╝cadele olmad─▒─č─▒ noktas─▒nda insanlar hemfikirdir. Bu ┼ču demektir: Art─▒k siyaset sadece politika anlam─▒na gelmiyor. Her ┼čeyin bir siyaseti var. Hukukun da bir siyaseti var. Ekonominin de bir siyaseti oldu─ču gibi veya daha farkl─▒ alanlar─▒n daha farkl─▒ disiplinlerin siyaseti olabildi─či gibi. ─░nsanlar art─▒k toplum d─▒┼č─▒ bir varl─▒k olarak kabul edilmedi─činden, toplumda ortak dertleri, ortak menfaatleri olan insanlar─▒n bir araya geldiklerine ve belli bir ama├ž d├óhilinde haklar─▒n elde edilmesine ├žal─▒┼čt─▒klar─▒na ┼čahit oluyoruz. ─░┼čte bu bir araya geli┼čler sivil toplum kurulu┼člar─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r. ─░┼čte MazlumDer, ─░nsan Haklar─▒ Derne─či, ├ľzg├╝r-Der, Ak-Der ve benzeri kurulu┼člar bunun faal ├Ârnekleridir. Her birinin g├╝zel faaliyetleri olmakla birlikte, benim de herkes gibi tavsiye etmekte g├╝├žl├╝k ├žekti─čim, hen├╝z bulunmam─▒┼č ve ortaya konamam─▒┼č farkl─▒ ve yeni m├╝cadele ┼čekilleri ve taktikleri bulmak gereklili─čine inan─▒yorum. ─░nsanlar─▒n dikkatini ├žekecek, onlar─▒n kayg─▒lar─▒n─▒ kendi kayg─▒lar─▒na ekleyecek yeni metodlar bulunmal─▒ kanaatindeyim. Ge├žti─čimiz g├╝nlerde bir Cumhuriyet Savc─▒s─▒ gayet saf bir ┼čekilde, ÔÇť├ľ─črenciler, ger├žekten ├╝niversiteye ba┼č├Ârt├╝l├╝ olarak giremiyorlar m─▒?ÔÇŁ diye soruyordu. Yine 25 y─▒ll─▒k bir Hukuk H├ókimi, ÔÇť├çocuklar, ┼ču 312. madde ne diyor?ÔÇŁ diye soruyordu. Her ne kadar ad─▒ ge├ženlerin ilgisizli─čine ve safl─▒─č─▒na ba─člamak m├╝mk├╝nse de, ba┼č├Ârt├╝s├╝ zulm├╝n├╝n ve ifade h├╝rriyetinin kitlelere yeteri kadar anlat─▒lamad─▒─č─▒ ger├že─či de bu ifadelerden anla┼č─▒lmaktad─▒r. Sivil toplum kurulu┼člar─▒n─▒n yapabilece─či ├Ânemli bir g├Ârev vard─▒r kan─▒s─▒nday─▒m: ├ľ─črenci velileri genelde devlet kap─▒s─▒nda hak araman─▒n de─či┼čik sak─▒ncalar─▒ olabilece─čini, hak ararken su├žlu konuma d├╝┼č├╝lebilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Bir asra yak─▒n bir gelenek bu insanlar─▒ bu hale getirmi┼č. ┼×imdi bunun silinmesi i├žin bir atak gerekiyor. Hukuka ayk─▒r─▒ uygulamalar─▒n emrini verenlere kar┼č─▒ Ceza Kanununun h├╝k├╝mlerini bu insanlara ula┼čt─▒rmak gerekir. Bask─▒c─▒ uygulamalar─▒n emrini veren Rekt├Âr, Dekan, Vali, Kaymakam, M├╝d├╝r, Cumhuriyet Savc─▒s─▒ ve benzeri g├Ârevliler hakk─▒nda, hukuka ayk─▒r─▒ i┼člem ve eylemlerinden ├Ât├╝r├╝ onlar─▒ yarg─▒ ├Ân├╝ne ├ž─▒karmak, bir defa bile olsa tahamm├╝l edemeyecekleri ÔÇťifade vermeyeÔÇŁ zorlamak, haklar─▒nda ceza soru┼čturmas─▒ ve tazminat h├╝k├╝mlerini devreye sokmak belki de cayd─▒r─▒c─▒ bir unsur olabilir. Yozgat Cumhuriyet Savc─▒s─▒n─▒n uygulamas─▒n─▒n ne kadar g├╝r├╝lt├╝ kopard─▒─č─▒n─▒ her halde takdir edersiniz. Kanunsuz emir verenler hakk─▒nda T├╝rk Ceza Kanununun 186/6. maddesi h├╝km├╝ gayet a├ž─▒kt─▒r. L├╝zumu muhakemeye dahi gerek olmadan cezai soru┼čturma ba┼člat─▒labilir. Yine Y├ľ Kanununun 53. maddesinin (c) f─▒kras─▒n─▒n 7. bendine g├Âre, ├Â─črenme ve ├Â─čretme h├╝rriyetini do─črudan veya dolayl─▒ olarak k─▒s─▒tlayan, bu yolla kurumlar─▒n s├╝kun, huzur ve ├žal─▒┼čma d├╝zenini bozan eylem ve i┼člemlerden dolay─▒ ilgililer hakk─▒nda do─črudan soru┼čturma a├žmak yetkisi Cumhuriyet Savc─▒lar─▒n─▒nd─▒r. Bu yetkiyi kullanmayan Cumhuriyet Savc─▒lar─▒n─▒n da hukuki ve cezai sorumluluklar─▒ vard─▒r. ─░┼čte sivil toplum kurulu┼člar─▒, art─▒k ┼čapkas─▒n─▒ ├Ân├╝ne koyup iki b├╝kl├╝m durma gelene─čini atmal─▒ ve t├╝m insanlara hak arama erdeminin bir insanl─▒k onuru oldu─čunu anlatabilmelidirler. Evet, hak arama bir erdemdir. Bu erdemin fark─▒nda olmayanlar i├žin bir anlam ifade etmese de, kendi nefislerinde tadacaklar─▒ adaletsizliklerde ge├ž kalm─▒┼č olacaklard─▒r. Haklar─▒n─▒ ve bu haklar─▒ kullanmas─▒n─▒ bilmeyenlerin, gerekti─či zaman bunlar─▒ kullanmaya ehliyetleri ve imk├ónlar─▒ olmayacakt─▒r. ─░nsanl─▒k onuru haklar─▒n kullan─▒lmas─▒n─▒n ertelenmesini ve devredilmesini reddeder.