15 Temmuz'un Sonras─▒ - Haks├Âz Soru┼čturma

...


1. 15 Temmuz hadisesi T├╝rkiye siyasi ve toplumsal yap─▒s─▒ ba─člam─▒nda ne ifade etmektedir? 15 Temmuz hadisesini, toplumsal yap─▒ ba─člam─▒nda ÔÇśihanetÔÇÖ, siyasi yap─▒ ba─člam─▒nda ÔÇśbasiretsizlikÔÇÖ olarak de─čerlendirebiliriz. Bir ba┼čka ifade ile 15 Temmuz ÔÇťbasiretsizlikle ihanetin m├╝┼čterek ├žocu─čudur" diyebiliriz. Her toplumun kendi ├Âz dinamikleri kadar, tarih i├žinde bir tak─▒m yanl─▒┼čl─▒klar─▒ da vard─▒r. Nitekim tarihte tak─▒yyenin ihanete d├Ân├╝┼čmesi ├Ârne─čini ya┼čam─▒┼č bir toplum olarak, basiretimizin a├ž─▒k tutulmas─▒ gerekiyordu, beceremedik. Onlarca y─▒l elle tutulur bir siyasi kadro olu┼čturamaman─▒n, pop├╝list kayg─▒lar─▒n, cemaatlerden oy beklentilerinin olu┼čturdu─ču kad├╝k anlay─▒┼čla, bir ihanet ┼čebekesinin t├╝m kadrolara s─▒zmas─▒na ve hakim olmas─▒na, dolay─▒s─▒yla ihanetine g├Âz yumuldu. ├ťlkenin t├╝m siyasi, b├╝rokratik ve sivil toplum kadrolar─▒ bu ihanet ┼čebekesine teslim edildi. 50 y─▒ll─▒k siyasi kadrola┼čma laflar─▒n─▒n kof bir hayal oldu─čunu son 15 y─▒l─▒n basiretsiz politik arenas─▒nda ├ž─▒plak olarak g├Ârd├╝k. Ba┼čka ne t├╝r bir sonu├ž bekliyorduk? Ne istedilerse verilen, t├╝m istekleri kar┼č─▒lanan, i┼čtah─▒ kabart─▒lan b├Âylesi bir canavardan merhamet beklemek kadar b├╝y├╝k bir basiretsizlik olamaz. ÔÇťSiyaseti biz, ├╝lkeyi onlar y├ÂnetsinÔÇŁ. Nitekim ├Âyle oldu. Siyaseti rant s├╝reci olarak g├Ârenler, milleti bir ihanet ┼čebekesine, Meclis dahil her zeminde ├Âve ├Âve bitiremedikleri, ├Âlesiye savunduklar─▒ canavar─▒n ┼čefkatli(!) ellerine teslim ettiler. ┼×imdi de siyasi aya─č─▒n─▒ bulam─▒yoruz veya siyasi aya─č─▒ yokmu┼č diyorlar. Belki de ┼ču karikat├╝r├╝ kapak yapmakta yarar vard─▒r. Ola ki, bundan sonraki siyaset erbab─▒ akl─▒n─▒ ba┼č─▒na al─▒r. 2 2. 15 Temmuz sonras─▒nda s├╝reci g├╝venli bi├žimde y├╝r├╝tme ad─▒na ba┼čvurulan ola─čan├╝st├╝ hal uygulamas─▒n─▒n halen devam ettirilmesine nas─▒l bak─▒yorsunuz? OHAL, asl─▒nda hukuk i├žinde bir kurum, bir uygulamad─▒r. Anayasada d├╝zenlenmi┼čtir. Gerekli hallerde can simididir. Ancak OHALÔÇÖi tek ba┼č─▒na ter├Âr olgusuna ├žare olarak g├Ârmek sak─▒ncal─▒d─▒r. Nitekim OHAL, Carl SchmidtÔÇÖin ifadesiyle egemenin karar verece─či bir haldir. Burada ÔÇśegemenÔÇÖin ve karar vericili─činin sorgulanmas─▒ esast─▒r. Hangi siyasi sistemde oldu─čumuzun de─čerlendirilmesi yap─▒lmadan, hukuk ve yarg─▒ sisteminin tarafs─▒zl─▒─č─▒ ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ sorgulanmadan oldu bitti ma┼čallah kafas─▒ ile OHALÔÇÖi kabullenmek, ba┼čta M├╝sl├╝manlar olmak ├╝zere t├╝m vatanda┼člar─▒n zafiyetine yol a├žar ve OHAL, kal─▒c─▒ hale d├Ân├╝┼č├╝r. ├ľng├Âr├╝ odur ki, 2019 Ba┼čkanl─▒k se├žimlerine de OHAL ile girilecektir. Esasen, 1980 ─░htilali sonras─▒nda ├ž─▒kar─▒lan OHAL yasas─▒n─▒ aradan 25 y─▒l ge├žmesine ra─čmen, g├╝ncellemeden, hukukili─čini sorgulamadan, yetki kanunlar─▒n─▒ ├ž─▒karmadan KHKÔÇÖlara dayanak yapmak, tek kelime ile bir ba┼čka basiretsizliktir. ─░n┼čaallah olmaz desek de, A─░HM in┼čallahma┼čallahlarla i┼č g├Ârmeyece─čine g├Âre ileride T├╝rkiyeÔÇÖyi t├╝m mal varl─▒─č─▒m─▒z─▒ elimizden alabilecek miktarlarda tazminatlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirecektir. Bu g├╝nlerde A─░HMÔÇÖin OHAL komisyonunu ve i├ž hukuk yollar─▒n─▒n t├╝ketilmesini adres g├Âstermesini m├╝jde gibi sunan merkez medyan─▒n, tazminatlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒nd─▒─č─▒nda hangi tavr─▒ alaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmek bile istemiyorum. Dikkat ├žekmek istedi─čim bir ba┼čka nokta da, ÔÇťOHAL uygulamas─▒n─▒n kime ne zarar─▒ var, neyiniz eksik?ÔÇŁ beyanlar─▒n─▒n bir ba┼čka basiretsizli─če yol a├žmas─▒d─▒r. OHAL bir istisna halidir. ─░stisnalar─▒n bir zarar─▒ yok ise esas─▒, normal hali neden konu┼čuyoruz ki? S├╝rekli teyakkuz hali bir ├╝lkenin y├Ânetimi olamaz. Tarihte b├Âyle bir y├Ânetim durumunun ├Ârne─či yoktur. OHAL bir istisna halidir ve ne kadar k─▒sa s├╝rerse o kadar hay─▒rl─▒d─▒r. Aksi hal, y├Ânetimsizlik, keyfilik demektir. OHAL uygulamalar─▒ndan, ├Âzellikle emniyet ve yarg─▒ uygulamalar─▒ndan rahats─▒zl─▒klar─▒n, Cumhurba┼čkan─▒n─▒n deyimiyle ÔÇťat izi ÔÇô it iziÔÇŁ s├Âylemlerinin alt─▒nda yatan ger├žek, OHAL keyfili─činden ba┼čka bir ┼čey de─čildir. At izi ÔÇô it iziÔÇÖnden ┼čikayet├ži olanlar─▒n OHALÔÇÖden rahats─▒zl─▒k s├Âylemlerine daha bir ku┼čat─▒c─▒ yakla┼č─▒m─▒ beklenir. 3. FET├ľ ile m├╝cadele ad─▒na devletin idare ve yarg─▒ d├╝zleminde tak─▒nd─▒─č─▒ tavr─▒ hakl─▒ ve me┼čru buluyor musunuz? ÔÇśBen demi┼čtimÔÇÖ s├Âylemi abes g├Âr├╝nse de, 40 y─▒l─▒ a┼čk─▒nd─▒r, ÔÇśhukukun yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ÔÇô ├Âzg├╝rl├╝klerin teminat─▒ olmaÔÇÖ ├žal─▒┼čmalar─▒ yapmaya dikkat ├žektik. Ancak bu uyar─▒lar iktidar ve yanl─▒lar─▒n─▒n pop├╝list yakla┼č─▒mlar─▒ y├╝z├╝nden ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒. Elbette ki devlet, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ ihanet kar┼č─▒s─▒nda kendini ve halk─▒n─▒ korumaya alacakt─▒r. OHAL uygulamas─▒ da bunun ifadesidir. Hukuk i├žinde bir kurum olan OHALÔÇÖi, evrensel hukuk kuralar─▒n─▒ es ge├žmeden uygulamak zorundad─▒r. Burada, baz─▒ seslerin, ÔÇťiyi ama bu hainlerle ba┼čka t├╝rl├╝ ba┼ča ├ž─▒kma imkan─▒ yokÔÇŁ s├Âylemlerini ├žok anlams─▒z bulmal─▒y─▒z. ├ľzellikle de hukuk i├žinde olmayan kavramlar─▒ ve kurumlar─▒ uygulamaya koymaktan ka├ž─▒nmal─▒y─▒z. ├ľrnek olarak, san─▒k veya h├╝k├╝ml├╝lerin ailelerini, ├žocuklar─▒n─▒ ├Âm├╝r boyu t├Âhmet alt─▒nda b─▒rakacak beyanlardan, hain s─▒fatlar─▒ndan, hukuk i├žinde olmayan su├žlamalardan ka├ž─▒nmal─▒y─▒z. 3 Bir ba┼čka ├Ârnek de, bu su├žlular─▒n, cezalar─▒n─▒ ├žektikten sonra, ayr─▒ca halk taraf─▒ndan da cezaland─▒r─▒lacaklar─▒ s├Âylemidir. Allah korusun, son y─▒llarda tehlikeli bir hal alan bu ÔÇťlin├žÔÇŁ s├Âylemleri bir ÔÇťlin├ž k├╝lt├╝r├╝neÔÇŁ d├Ân├╝┼čmektedir. 4. Bu s├╝re├ž ba┼čka t├╝rl├╝ y├╝r├╝t├╝lebilir miydi? Halk─▒m─▒z ilk defa b├Âyle bir ihanetle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼čt─▒r. ├ľncelerinde epeyce darbe g├Ârm├╝┼č insan─▒m─▒z, bu ihanet kar┼č─▒s─▒nda epeyce ┼ča┼č─▒rm─▒┼čt─▒r. Bu ihanet, evvelkilerden ├žok farkl─▒ ve neredeyse her kurum ve hane i├žinde yuvalanm─▒┼č bir ┼čebekeye d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ─░├žinde FET├ľ ├╝yesi olmayan kurum kalmad─▒─č─▒ gibi, yine i├žinde FET├ľ ├╝yesi olmayan aile azd─▒r. Bu durumda bu ┼čebeke ile nas─▒l m├╝cadele edilece─čine dair bir fikir ve eylem olu┼čturmada bocalad─▒─č─▒m─▒z─▒ s├Âyleyebiliriz. Hi├ž beklemedi─čimiz, al─▒┼č─▒k olmad─▒─č─▒m─▒z bir durumla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒k. Asl─▒nda bu ihanet ┼čebekesi, yukar─▒da da izah etmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z gibi, ihanetinin u├ž g├Âstergelerini vermi┼č, i┼čtah─▒ kabart─▒lm─▒┼č, aleyhine s├Âylem ve ┼čikayetler iktidar ve ajanlar─▒ taraf─▒ndan bast─▒r─▒lm─▒┼č bir hareketti. MeclisÔÇÖte bakanlar─▒n savunmalar─▒n─▒, kanaat ├Ânderlerinin sahip ├ž─▒kmalar─▒n─▒ hat─▒rlayal─▒m. Bu bast─▒r─▒lma s├╝recinde girmedi─či kurum ve ev kalmam─▒┼čt─▒. ┼×imdi b├Âylesi bir yap─▒ ile m├╝cadele etmek, evvelce b├Âyle bir prati─če sahip olmayan, b├Âylesi bir basiretsizli─či ya┼čam─▒┼č olmayan toplum i├žin ger├žekten zordur. Ancak t├╝m zorluklar─▒n bir ├žaresi vard─▒r. O da ÔÇťhukuk i├žinde kalmakÔÇŁt─▒r. Ne yaz─▒k ki, son on y─▒llar─▒n prati─činde hukuka de─čer verilmemesi, hatta de─čersizle┼čtirilmesi, bu g├╝n halk─▒m─▒z─▒n ve kurumlar─▒m─▒z─▒n hukuk i├žinde kalmas─▒n─▒ zorla┼čt─▒rmaktad─▒r. Bundand─▒r bu ihanet ┼čebekesi ile m├╝cadelede bocalamam─▒z─▒n sebebi. Yine de hukuk i├žinde kalarak, ba┼čta evrensel hukuk kurallar─▒ ve ─░slam Hukuku kurallar─▒ ve y├╝r├╝rl├╝kteki kurallardan taviz vermeden uygulanacak yarg─▒ ve iyile┼čtirme eylemleri tek ├ž├Âz├╝m olarak g├Âr├╝lmektedir. 5. T├╝m bu geli┼čmeler kar┼č─▒s─▒nda ─░slami camian─▒n tavr─▒n─▒ nas─▒l de─čerlendiriyorsunuz? ─░slami Camia. Do─črusu b├Âyle bir camia kald─▒ m─▒ diye sormak gerekiyor. Zira camian─▒n FET├ľ kar┼č─▒s─▒nda ba┼člang─▒c─▒ndan bu yana g├Âsterdi─či tav─▒r tam bir ├ž├Âz├╝ms├╝zl├╝k halidir. Bir ba┼čka y├Ân├╝yle de camia, iktidarlardan yana veya iktidarlara has─▒m anlam─▒nda ikili bir vaziyet sergiliyor. Tabii ki a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak iktidarlardan yana. Halbuki bu camiaya sorsan─▒z, her biri kendini sivil toplum olarak adland─▒r─▒yor. Sivil toplumun kurulu┼člar─▒n─▒n iktidarlara kar┼č─▒ ne yan─▒nda ne de has─▒m olarak de─čil, uza─č─▒nda durmas─▒ gereken tav─▒rdan habersizdirler. D├╝ne kadar hem iktidardan yana, hem de FET├ľÔÇÖden yana tav─▒r tak─▒nan, aslanlar gibi FET├ľ savunuculu─ču yapanlar, ┼čimdi tam da iktidardakiler gibi FET├ľ d├╝┼čmanl─▒─č─▒ sergiliyor, d├╝┼čman ceza hukuku uygulamalar─▒n─▒ arzuluyorlar. Bunun ad─▒ do─črudan do─čruya ÔÇśaymazl─▒kÔÇÖt─▒r. Ne yaz─▒k ki bu aymazl─▒─č─▒ hem camia / cemaatler, hem de iktidarlar sergilemi┼čtir. Gelinen noktada destek├žilik anlam─▒nda ifrattan, d├╝┼čmanl─▒k anlam─▒nda tefrite savrulan, hukuk ve kul hakk─▒ndan uzak bir tav─▒r sergileniyor. Bir ba┼čka ifade ile bu g├╝ne kadar ├╝lkenin hi├žbir yaras─▒na merhem olmam─▒┼č camia, bu g├╝n de ├╝lkenin bu ├Ânemli sorununa ├žare ├╝retmek bir yana, yaray─▒ derinle┼čtirmekten ba┼čka bir ┼čey yapm─▒yor. Muharrem BALCI